Tác giả, sinh viên MBA có nền tảng khoa học máy tính, cho biết khi học kinh tế lần đầu mới nhận ra mình chưa từng được dạy các khái niệm cơ bản như lạm phát, cung cầu, lãi suất và tỷ giá, dù chúng tác động trực tiếp đến đời sống. Theo bài, những khái niệm này hiện diện trong giá phòng khách sạn, khoản vay thế chấp hay giá hàng nhập khẩu, và công việc vận hành công nghệ cho các công ty cho vay vi mô khiến tác giả hiểu rõ hơn. Bài dẫn số liệu của Namibia: tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 1,7% và tỷ lệ thất nghiệp 36,9%, trong khi Kế hoạch Phát triển Quốc gia thứ sáu đặt mục tiêu tăng trưởng từ 7% trở lên và tỷ lệ việc làm 75% vào năm 2030. Tác giả kết luận tăng trưởng không tự giải quyết được thất nghiệp hay áp lực chi phí sinh hoạt, nên đại học cần giúp sinh viên hiểu nền kinh tế họ sẽ sống và làm việc trong đó.
Tóm tắt do AI của Upside viết từ bài gốc. Đọc bài gốc để có đầy đủ thông tin.
Tiêu đề gốc: When Graduates Leave University , They Enter the World of Economics
Đọc bài gốc trên namibian.com.na ↗
Từ khoá
lạm phátlãi suấttăng trưởng GDPviệc làm
Bấm vào từ khoá để xem các tin khác cùng chủ đề.
Tin liên quan
- Chi phí tăng tiếp tục thách thức người tiêu dùng Mỹ: họ còn có thể chịu đựng được bao lâu?
Giá tiêu dùng ở Mỹ tăng trở lại trong tháng 9/2026: chỉ số CPI lên 3,7% so với cùng kỳ, từ 3,4% của tháng 8, chủ yếu do giá xăng tăng 9,1% chỉ trong một tháng. Lạm phát lõi cũng nhích từ 2,4% lên 2,6%. Giá dầu diesel bán buôn tăng 21% trong một tháng, và giá bán lẻ trung bình đạt 6,32 USD/gallon vào giữa tháng 10, gần gấp đôi mức 3,66 USD một năm trước, theo AAA; các chuyên gia cho rằng chi phí vận tải sẽ lan sang giá hàng hóa khác. Doanh số bán lẻ vẫn tăng 0,8% trong tháng 9, nhưng nếu loại xăng dầu thì chỉ tăng 0,2%. Thị trường lao động có dấu hiệu yếu đi: nền kinh tế chỉ thêm 29.000 việc làm trong tháng 9 so với dự kiến 90.000, tỷ lệ thất nghiệp lên 4,2%, và thu nhập thực tế hằng tuần giảm so với năm trước lần đầu tiên kể từ tháng 5. Fed tăng lãi suất lên 3,75%-4,00% vào tháng 9, lần tăng đầu tiên kể từ 2023; 16 trên 18 quan chức đang cân nhắc ít nhất một lần tăng nữa, còn lãi suất thế chấp 30 năm đạt 7,46% vào giữa tháng 10.
- Tăng trưởng kinh tế quý III của Trung Quốc tăng tốc lên 4,5% khi xuất khẩu bùng nổ, vượt dự báo
Tăng trưởng GDP quý III của Trung Quốc đạt 4,5% so với cùng kỳ, nhanh hơn mức 4,3% của quý II và vượt mức 4,4% mà các nhà kinh tế được Reuters khảo sát dự báo, nhờ nhu cầu nước ngoài mạnh đối với hàng công nghệ. Thặng dư thương mại hàng tháng đạt mức kỷ lục 133,5 tỷ USD. Tuy vậy, bán lẻ tháng Chín tăng 1,1%, đầu tư tài sản cố định thành thị giảm 7,2% trong chín tháng và đầu tư bất động sản giảm 20,6%, cho thấy nhu cầu nội địa vẫn yếu. Giá sản xuất tăng 5% trong tháng Chín, nhanh nhất hơn bốn năm, nhưng lạm phát tiêu dùng dưới 1% khiến doanh nghiệp khó tăng giá bán. Một nhà kinh tế dự báo tăng trưởng cả năm 4,7%, còn Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc được kỳ vọng giữ nguyên lãi suất cơ bản trong năm nay.
- Chính phủ Liên bang Nigeria (FG) công bố kế hoạch đầu tư 78,5 tỷ USD, đặt mục tiêu tăng trưởng 7% – The Sun Nigeria
Nigeria trở về từ Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới 2026 tại Bangkok với danh mục đầu tư 78,5 tỷ USD gồm 65 dự án có tính khả thi tài chính, trải rộng năng lượng, giao thông, khai khoáng, nông nghiệp, y tế và đô thị. Bộ trưởng Tài chính Taiwo Oyedele cho biết chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 7%, coi dự báo 4,3% của IMF cho năm 2027 là thận trọng, và GDP quý II/2026 đã tăng 4,4%. Thống đốc CBN Olayemi Cardoso cho biết cải cách đã đưa lạm phát xuống 14,63% vào tháng 9/2026, đẩy dự trữ ngoại hối trên 55 tỷ USD, và các ngân hàng đã huy động 4,65 nghìn tỷ naira trong đợt tái cấp vốn, hơn 70% từ nhà đầu tư trong nước. Fitch đã nâng triển vọng tín nhiệm của Nigeria lên tích cực, nhưng ông Cardoso cảnh báo cần duy trì chính sách nhất quán để giữ thành quả. Ông Oyedele cho rằng cần hạ lạm phát và lãi suất vay, hiện gần 30%, để mở khóa đầu tư, đồng thời chính phủ loại trừ khả năng khôi phục trợ cấp nhiên liệu.
- Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc phục hồi nhờ xuất khẩu bùng nổ
Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc quý III đạt 4,5%, thoát khỏi mức thấp nhất ba năm và vượt dự báo nhờ xuất khẩu bùng nổ, trong khi người tiêu dùng vẫn thắt chặt chi tiêu. Các nhà phân tích cảnh báo sự phụ thuộc ngày càng lớn vào động lực bên ngoài đang làm sâu thêm mất cân đối cơ cấu, còn thị trường bất động sản vẫn suy thoái và bào mòn tài sản hộ gia đình trong năm năm qua. Nhu cầu nội địa yếu khiến nhiều doanh nghiệp, như hãng đèn xe máy của ông Zhang Chao, chuyển sang xuất khẩu, trong khi cạnh tranh giá khốc liệt buộc họ cắt giảm chi phí, kể cả lương nhân sự. Thặng dư thương mại với Đức và Pháp trong tháng 9 đều tăng hơn 200% so với cùng kỳ, khiến EU đồng ý hạn chế xuất khẩu xe hybrid và đang tính thêm biện pháp. Tỷ lệ thất nghiệp 5,2% có thể bị thổi phồng bởi kinh tế gig, khi chỉ cần làm một giờ mỗi tuần vẫn được tính là có việc làm; theo Societe Generale, nếu không chuyển sang hỗ trợ thu nhập hộ gia đình, Trung Quốc có thể kẹt trong giai đoạn lạm phát thấp và tăng trưởng yếu kéo dài.
- Hai phần ba người Anh mất niềm tin vào sự nghiệp truyền thống
Nghiên cứu Chỉ số Sở hữu Doanh nghiệp do BusinessesForSale.com thực hiện cho thấy 60% người trưởng thành ở Vương quốc Anh cho rằng sự nghiệp truyền thống kém an toàn hơn trước, và chỉ 21% kỳ vọng đi theo con đường gắn với một nhà tuyển dụng duy nhất. Kết quả này xuất hiện khi thất nghiệp ở Anh đạt 1,78 triệu người, tỷ lệ 4,9%, còn nhóm 16 đến 24 tuổi là 16,4%. Có 76% người được hỏi cho rằng lương tăng không theo kịp lạm phát, và 54% tin rằng sở hữu doanh nghiệp là cách tốt nhất để tối đa hóa thu nhập, con số này lên 65% ở nhóm 18 đến 24 tuổi. Dù vậy, 54% cho rằng khởi nghiệp chưa được hỗ trợ tốt, và 35% không biết có thể mua một doanh nghiệp đã hoạt động thay vì tự thành lập. Bài viết dẫn ví dụ những người mua hoặc xây dựng doanh nghiệp, cho rằng mua doanh nghiệp có sẵn có thể giúp tiếp cận khách hàng, nhân sự và dòng tiền nhanh hơn.
- Người tiêu dùng Mỹ chịu đựng giá tăng, nhưng được bao lâu?
Giá xăng tăng đẩy lạm phát lên cao, nhưng người Mỹ vẫn chi tiêu mạnh, giúp kinh tế tiếp tục tăng trưởng. Chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 9 tăng 6,3% so với một năm trước, mức cao nhất gần bốn năm, trong đó giá xăng tăng 20% trong tháng và giá thực phẩm bán buôn tăng 1,2% so với tháng 8. Lạm phát CPI tháng 9 đạt 3,7%, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed. Doanh số bán lẻ tăng 0,8% so với tháng trước nhưng chỉ tăng 0,2% nếu loại trừ xăng, còn tỷ lệ thất nghiệp nhích lên 4,2% và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp vẫn dưới 200.000. Lương hàng tuần đã điều chỉnh theo lạm phát giảm so với một năm trước, và Fed, đã tăng lãi suất lên khoảng 3,9% vào tháng 9, có thể tăng thêm trong năm nay.
Thị trường liên quan
Tin mới nhất
- Ông Dương Sơn Bá bị bắt, doanh nghiệp công bố thua kiện, phải trả 115 tỷ đồng cho đối tác
Nhiệt điện Hải Phòng (HND) công bố bản án phúc thẩm trong vụ tranh chấp hợp đồng cung cấp than với CTCP Khoáng sản Đan Ka, theo đó tòa chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn và buộc công ty thanh toán gần 115 tỷ đồng, gồm hơn 80,15 tỷ đồng chênh lệch giá than và hơn 34,65 tỷ đồng tiền lãi. Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng ký năm 2021, khi giá than thế giới tăng mạnh trong năm 2022 và hai bên không thống nhất điều chỉnh đơn giá. Ngày 21/5/2026, ông Dương Sơn Bá, khi đó là Tổng Giám đốc, bị khởi tố và tạm giam với cáo buộc làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức; đến ngày 13/10, HĐQT miễn nhiệm chức danh này và doanh nghiệp chưa công bố người thay thế. Về kinh doanh, nửa đầu năm 2026 công ty ghi nhận doanh thu thuần gần 6.081 tỷ đồng, tăng 8%, và lợi nhuận sau thuế hơn 508 tỷ đồng, tăng gần 25%.
- Iran dọa dùng 'cha của các loại tên lửa' để tấn công cơ sở năng lượng của đối phương
Thiếu tướng Mohammad Reza Naqdi, cố vấn cấp cao của Tổng tư lệnh IRGC, phát biểu tại Sari ngày 18/10 rằng Iran đã chuẩn bị các loại tên lửa tiên tiến nhất và sẽ đáp trả mọi hành động gây hấn. Ông cảnh báo cơ sở hạ tầng và khoản đầu tư năng lượng của các thế lực bị Tehran coi là gây hấn trong khu vực đều có thể nằm trong tầm bắn. Phát biểu này đáp lại đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc dùng bom MOAB, thường được gọi là 'mẹ của mọi loại bom' và nặng khoảng 14 tấn, nhắm vào cơ sở năng lượng và địa điểm hạt nhân của Iran. Ông Naqdi cho biết Iran còn sở hữu một số quả bom không nổ được thu giữ sau cuộc chiến 12 ngày, đồng thời cho rằng việc ông Trump mất kiên nhẫn là 'thừa nhận thất bại công khai'.
- Strategy sắp xuất hiện giao cắt vàng, vài tuần sau khi bitcoin báo hiệu tín hiệu tăng giá tương tự
Đường trung bình 50 ngày của cổ phiếu MSTR (Strategy) có thể cắt lên trên đường trung bình 200 ngày, tạo giao cắt vàng, sớm nhất vào thứ Hai, vài tuần sau khi bitcoin cũng xuất hiện tín hiệu tương tự. Strategy đang nắm giữ bitcoin trị giá 69,81 tỷ USD. Hai lần giao cắt vàng trước của cổ phiếu đều đi kèm đợt tăng mạnh: từ 15,57 USD vào ngày 15/9/2020 lên 127,29 USD vào tháng 2/2021 (tăng 717%), và từ 25,29 USD vào ngày 2/3/2023 lên đỉnh 473,83 USD vào tháng 11/2024 (tăng 1.774%). Tuy nhiên, bài viết nhấn mạnh tín hiệu này không đáng tin cậy: từ năm 1999 đến nay, MSTR có 19 lần giao cắt vàng, chỉ 10 lần giá cao hơn sau 12 tháng (tỷ lệ 50%), lợi suất trung vị 12 tháng chỉ 3,3%, và hai trường hợp tệ nhất (năm 2001 và 2007) được theo sau bởi mức giảm 61%.
- Viện trưởng Viện KT-TN&MT TPHCM: Vừa có 4 tập đoàn lớn đặt vấn đề đầu tư vào Việt Nam, nhưng họ rút lui khi hỏi về công suất điện
Tại hội thảo do Báo Tiền Phong và Sở Xây dựng TPHCM tổ chức ngày 16/10 về phát triển hạ tầng đồng bộ, TS. Phạm Viết Thuận cho rằng thành phố cần nhìn hạ tầng theo tổng thể, không chỉ tập trung vào giao thông. Ông nhấn mạnh 11 loại hạ tầng chính và 13 loại hạ tầng phụ, gồm điện, nước, thoát nước, khu công nghiệp và logistics, cần đồng bộ để TPHCM đủ năng lực phát triển kinh tế. Để giải quyết ngập, ông đề xuất đo vẽ, xác định bình đồ tại 159 điểm ngập và tính toán xây hồ sinh thái ở các điểm lớn. Ông cũng cho biết 4 tập đoàn lớn từng đặt vấn đề đầu tư vào Việt Nam nhưng rút lui khi hỏi về công suất điện lưới. Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm cho rằng cơ chế huy động vốn và chính sách đất đai cần nghiên cứu sâu hơn, còn trước mắt thành phố tập trung giải quyết ùn tắc giao thông, ngập nước và ô nhiễm môi trường.
- Trực tiếp: Bitcoin chạm 83.000 USD rồi lùi lại khi cổ phiếu chip dẫn đầu đà hồi phục
Bitcoin vượt lên trên 83.000 USD vào sáng thứ Hai từ mức đáy qua đêm gần 80.700 USD, nhưng nhanh chóng lùi về khoảng 82.400 USD khi lực bán xuất hiện. Đà hồi phục này theo nhóm cổ phiếu công nghệ: hợp đồng tương lai Nasdaq 100 tăng 1,1%, phá chuỗi giảm 5,5% trong tuần trước, và ETF theo dõi nhà sản xuất chip tăng 3%. Giá dầu WTI hồi lên 98,55 USD sau khi xuống thấp nhất 96,72 USD, khi Mỹ cảnh báo công dân tại 12 địa điểm ở Trung Đông về nguy cơ hủy chuyến bay và đóng không phận, làm dấy lên lo ngại về các đợt không kích mới nhắm vào Iran. Ở châu Âu, chỉ số Stoxx 600 giảm 0,8% sau các cuộc biểu tình tại Pháp. Bài viết cho rằng bitcoin cần vượt 84.000 USD thì mới cho thấy đà hồi phục của công nghệ đang thực sự kéo bitcoin đi lên.
- Americas Gold and Silver Corporation công bố sản lượng và doanh số bạc hàng quý kỷ lục: sản xuất 800.458 ounce, bán 860.850 ounce
Americas Gold and Silver báo cáo sản lượng bạc quý 3/2026 đạt mức kỷ lục 800.458 ounce, và doanh số bán bạc cũng đạt mức cao nhất với 860.850 ounce. Sản lượng bạc tại Cosalá đạt 415.879 ounce, tăng 23% so với quý trước nhờ hàm lượng quặng tốt ở thân quặng EC120. Lũy kế ba quý đầu năm, sản lượng bạc đạt 2,3 triệu ounce, phù hợp kỳ vọng, và công ty vẫn đi đúng hướng để đạt mục tiêu sản lượng bạc cả năm 2026 từ 3,2 đến 3,6 triệu ounce. Tại Galena, công ty đẩy nhanh các dự án hạ tầng như nhà máy paste fill và nâng cấp tời số 3 để hỗ trợ sản lượng cao hơn trong tương lai. Tính đến 30/9/2026, số dư tiền mặt là 63 triệu USD và thanh khoản khả dụng là 113 triệu USD.
Nhận bản tin trên Telegram, Zalo
Tham gia kênh Upside trên Telegram hoặc nhóm Zalo để nhận bản tin chứng khoán Việt Nam và vàng lúc 8:00, 19:00 các ngày giao dịch và tổng kết tuần sáng thứ Bảy.