Tin về lạm phát

Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhiều lần nhắc đến cụm từ 'dose of accommodation' khi nói về việc Fed đã bỏ bớt một liều nới lỏng tại cuộc họp tháng Chín, cho thấy lạm phát vẫn là mối lo lớn. Chỉ số PPI tháng Chín tăng 6,3% (tổng thể) và 5% (lõi), cao hơn dự báo, dù lạm phát tổng thể đã giảm từ đỉnh 4,2% hồi tháng Năm. Fed đã nhất trí 12-0 tăng lãi suất 25 điểm cơ bản lên 3,75%-4,00% vào ngày 16 tháng Chín, và tác giả cho rằng đợt tăng lãi suất có thể tiếp diễn vào tháng Mười Hai và trong năm 2027. Vì phần lớn đầu tư hạ tầng AI được tài trợ bằng nợ, tác giả cảnh báo chi phí vay tăng có thể làm chậm tăng trưởng AI, và nhắc rằng thị trường hiện đang đắt thứ hai trong lịch sử.

Đồng rand Nam Phi tăng nhẹ khoảng 0,2% trong phiên đầu ngày thứ Hai, lên mức 16,4475, khi nhà đầu tư chờ một tuần nhiều dữ liệu kinh tế. Trọng tâm là bài phát biểu chính sách ngân sách trung hạn của Bộ trưởng Tài chính Enoch Godongwana vào thứ Tư và số liệu lạm phát tháng Chín. Nedbank dự báo lạm phát tổng thể tăng lên 4,8% từ 4,4% tháng Tám, trong khi tăng trưởng doanh số bán lẻ hàng năm chậm lại còn 2,5% từ 3,4%. Trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2035 gần như không đổi, lợi suất tăng nửa điểm cơ bản lên 8,7%.

Theo lãnh đạo nhiều hãng hàng không trao đổi với Financial Times, chi phí nhiên liệu tăng mạnh sau chiến tranh tại Iran có thể trở thành mức bình thường mới, buộc các hãng tiếp tục tăng giá vé và có thể thu hẹp kế hoạch tăng trưởng hoặc cắt giảm đội bay. Giám đốc điều hành TAP Air Portugal Luís Rodrigues dự báo 3-5 năm khó khăn vì khả năng tăng giá vé có giới hạn. Tuy vậy, OAG ước tính có 2,3 tỷ lượt đặt chỗ trong nửa đầu năm, tăng 1% so với cùng kỳ, cho thấy hành khách chưa quay lưng với đi lại. Lãnh đạo ngành lo rằng lạm phát do giá năng lượng cao sẽ bào mòn sức mua, trong khi nhiều hãng chuẩn bị tăng giá vé hơn nữa khi các hợp đồng phòng hộ nhiên liệu hết hạn. Adrian Neuhauser (Abra) cho rằng quy mô ngành hàng không có thể nhỏ hơn mức lẽ ra đạt được, còn Marcus Schnabel (SunExpress) nhận định AI không phải là thứ miễn phí khi cạnh tranh vốn với việc mua máy bay mới.

Lạm phát lương thực toàn cầu được dự báo tăng tốc trong những tháng tới và kéo dài đến năm 2027, do gián đoạn vận tải liên quan chiến tranh và hạn hán El Nino làm siết nguồn cung ngũ cốc. Giá gạo ở Indonesia đã lên mức cao kỷ lục, giá bánh mì ở Ai Cập tăng một phần tư, còn giá đường ở Ấn Độ chạm đỉnh mọi thời đại. Theo Ngân hàng Thế giới, giá lương thực trong quý kết thúc vào tháng Chín tăng nhanh hơn lạm phát chung ở 22% trong số 150 quốc gia được phân tích, so với 14% của quý trước. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, cao nhất kể từ tháng Mười một năm 2022. Áp lực giá có thể làm gia tăng bất ổn xã hội và khiến các nước xuất khẩu chủ chốt áp đặt lệnh cấm xuất khẩu.

Ông Maximo Torero, kinh tế trưởng FAO, cảnh báo lạm phát lương thực toàn cầu sắp tăng nhanh trong những tháng tới và kéo dài sang năm 2027 do gián đoạn vận chuyển liên quan chiến sự và hạn hán do El Niño. Giá gạo ở Indonesia lên mức kỷ lục, giá bánh mì ở Ai Cập tăng một phần tư và giá đường ở Ấn Độ chạm đỉnh sau đợt gió mùa yếu nhất hơn một thập kỷ. Theo Ngân hàng Thế giới, trong quý vừa qua giá lương thực tăng nhanh hơn lạm phát chung ở 22% trong số 150 quốc gia được phân tích, tăng từ 14% quý trước. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, cao nhất kể từ tháng Mười Một năm 2022, và người nghèo nhất là nhóm chịu tác động nặng nhất.

Ông Máximo Torero, kinh tế trưởng FAO, cảnh báo lạm phát lương thực có thể tăng vào cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027 do gián đoạn vận chuyển, chi phí nông nghiệp đắt đỏ và El Niño. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, tăng 1,5% so với tháng trước và 5,8% so với một năm trước, nhưng vẫn thấp hơn 15,1% so với đỉnh tháng Ba năm 2022. Tại Mỹ, giá tạp hóa giảm 0,1% trong tháng Chín, trong khi lạm phát chung tăng 0,6% và đạt 3,7% so với cùng kỳ. FAO dự báo sản lượng ngũ cốc 2026 đạt 2,979 tỷ tấn, thấp hơn 2,1% so với kỷ lục năm trước. Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ cho biết xác suất El Niño mạnh đến rất mạnh kéo dài đến tháng Ba năm 2027 là trên 83%.

Chính quyền Pháp đã bắt khoảng 2.400 người sau các cuộc biểu tình bạo lực tại Paris, Marseille, Lyon, Bordeaux và nhiều thành phố khác, kèm theo đụng độ với cảnh sát, đốt phá và cướp bóc, theo Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez. Bạo loạn diễn ra cùng các cuộc biểu tình lớn phản đối lạm phát tăng, một phần do cuộc chiến Mỹ-Iran gây ra. Nhiều tòa nhà công cộng bị đốt hoặc phá hoại, cửa hàng bị cướp phá, và khoảng 500 cảnh sát, lính cứu hỏa và nhân viên y tế bị thương. Ông Nunez cho rằng vài nghìn nhà hoạt động cánh tả cực đoan là thủ phạm, đồng thời cam kết chính phủ sẽ không nhượng bộ, còn các cuộc điều tra vẫn tiếp diễn. Bạo loạn xảy ra sau bốn tuần biểu tình của học sinh trung học phản đối điều kiện học tập trong trường.

Lạm phát lương thực toàn cầu dự kiến tăng nhanh trong những tháng tới và kéo dài sang năm 2027, do gián đoạn vận tải liên quan chiến tranh và hạn hán do El Niño thu hẹp nguồn cung ngũ cốc. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, cao nhất kể từ tháng Mười Một năm 2022. Theo Ngân hàng Thế giới, trong quý III giá lương thực tăng nhanh hơn lạm phát chung ở 22% trong số 150 quốc gia được khảo sát, so với 14% quý trước. Giá lúa mì tăng hơn 30% trong năm 2026 và cước vận tải tăng khoảng 50%, còn các nhà nhập khẩu quay lại thị trường có thể tạo làn sóng cầu mới. Giá cao làm tăng nguy cơ bất ổn xã hội, và các nước xuất khẩu có thể áp đặt lệnh cấm xuất khẩu, khiến tình trạng thiếu hụt trầm trọng hơn.

Lạm phát lương thực toàn cầu có thể tăng tốc trong những tháng tới và kéo dài đến tận năm 2027, do hai cú sốc nguồn cung. Gián đoạn vận chuyển đường biển liên quan đến chiến tranh làm chậm giao hàng, còn hạn hán do El Niño gây thiệt hại cho mùa vụ và thu hẹp nguồn cung ngũ cốc. Những người tiêu dùng dễ bị tổn thương chịu áp lực lớn hơn vì lương thực chiếm phần lớn thu nhập của họ. Các dấu hiệu đầu tiên đã xuất hiện: giá gạo ở Indonesia lên mức kỷ lục do mưa đến muộn, giá bánh mì ở Ai Cập tăng 25%, còn giá đường ở Ấn Độ cao nhất từ trước đến nay sau đợt gió mùa yếu nhất trong hơn mười năm. Bài báo cho rằng các trường hợp này có chung một vấn đề: hệ thống lương thực thiết yếu rất nhạy cảm với cú sốc khí hậu và áp lực chuỗi cung ứng.

Chỉ số giá sản xuất tăng 1,3% trong tháng 9, mức tăng tháng lớn nhất kể từ tháng 3/2022, và đang tăng 6,3% so với một năm trước, cao hơn nhiều so với mức khoảng 0,6% mà các nhà kinh tế dự kiến. Giá năng lượng bán buôn tăng 10,8%, giá xăng ở cấp nhà sản xuất tăng 20,3%, còn chỉ số hàng hóa cuối cùng tăng 2,6%, mức tăng tháng lớn nhất kể từ khi chuỗi số liệu bắt đầu năm 2009. Doanh số bán lẻ tháng 9 tăng 0,8%, nhưng nếu không tính xăng dầu thì chỉ tăng 0,2%. Tác giả cho rằng lạm phát chưa bị đánh bại, khi chỉ số giá tiêu dùng đạt 3,7% và áp lực chi phí đang lan dần khắp nền kinh tế.

Quan chức IMF Zeine Zeidane cảnh báo các nền kinh tế châu Phi cận Sahara có thể chịu tình trạng mất an ninh lương thực trầm trọng hơn nếu các cú sốc mới tiếp tục đẩy giá lương thực tăng. Ông cho rằng giá ngũ cốc đã tăng đáng kể trong sáu, bảy tháng qua do giá phân bón tăng sau xung đột Mỹ-Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz, trong khi các chuyến hàng ngũ cốc từ Ukraine và Nga bị tấn công ở Biển Đen và hiện tượng El Nino cũng là những rủi ro. Theo cập nhật Triển vọng Kinh tế Khu vực của IMF, lạm phát trung vị khu vực dự báo tăng từ 3,4% năm 2025 lên 4,3% năm 2026 và 5,0% năm 2027, còn tăng trưởng dự báo đạt 4,5% cho cả hai năm 2026 và 2027. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bắt đầu, làm tăng chi phí vay của các nước châu Phi. Ông cũng cho rằng châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, đang đóng vai trò ngày càng lớn trong thương mại và tài chính với châu Phi.

Quan chức IMF Zeine Zeidane cảnh báo tình trạng mất an ninh lương thực ở châu Phi cận Sahara có thể nặng thêm nếu các cú sốc mới tiếp tục đẩy giá lương thực lên cao. Giá phân bón tăng mạnh trong năm nay do xung đột Mỹ–Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz, còn các vụ tấn công tàu chở ngũ cốc ở Biển Đen cùng hiện tượng El Nino có thể làm giảm sản lượng nông nghiệp. IMF dự báo lạm phát trung vị của khu vực tăng từ 3,4% năm 2025 lên 4,3% năm 2026 và 5,0% năm 2027, trong khi tăng trưởng dự kiến đạt 4,5% trong cả hai năm 2026 và 2027. Báo cáo cập nhật của IMF nhận định gánh nặng lãi suất cao, dự trữ thấp và viện trợ giảm khiến khu vực khó hấp thụ thêm cú sốc, còn lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bắt đầu. IMF hiện hỗ trợ gần 20 quốc gia và đang thảo luận với khoảng 10 nước về các chương trình mới.

Giám đốc Ban châu Phi của IMF Zeine Zeidane cảnh báo tình trạng mất an ninh lương thực ở châu Phi cận Sahara có thể xấu đi nếu các cú sốc mới tiếp tục đẩy giá lương thực lên, khi giá ngũ cốc đã tăng mạnh trong sáu đến bảy tháng qua do giá phân bón. Xung đột Mỹ-Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz làm giá phân bón tăng cao trong năm nay, còn việc tấn công các chuyến hàng ngũ cốc ở Biển Đen và hiện tượng El Nino cũng là rủi ro. Dự báo của IMF cho thấy lạm phát trung vị khu vực sẽ tăng từ 3,4% năm 2025 lên 4,3% năm 2026 và 5,0% năm 2027, trong khi tăng trưởng đạt 4,5% mỗi năm 2026 và 2027. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bắt đầu, làm chi phí vi��� vay của các nước châu Phi cao hơn. Ông Zeidane cũng cho biết Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của hầu hết các nước châu Phi.

Bộ trưởng Tài chính Enoch Godongwana có khả năng hạ dự báo tăng trưởng 2026 (ngân sách tháng 2 dự báo 1,6%) trong báo cáo chính sách ngân sách trung hạn trước quốc hội vào thứ Tư. Cuộc chiến của Mỹ với Iran đang làm kinh tế suy yếu, ảnh hưởng sản xuất và khai khoáng, đồng thời đẩy lạm phát tăng mạnh. Ngân hàng Dự trữ Nam Phi và IMF đã hạ dự báo đáng kể. Chi tiêu năm tháng đầu năm tài khóa 2026/27 đạt 42% ngân sách so với 41% năm trước, còn doanh thu 812 tỷ rand thấp hơn mức 868 tỷ rand theo ngân sách, theo Annabel Bishop của Investec. Trong tuần, Sacci công bố chỉ số niềm tin doanh nghiệp tháng 9 vào thứ Hai, còn Stats SA công bố lạm phát tiêu dùng tháng 9 vào thứ Tư, dự kiến tăng 0,2 điểm phần trăm lên 4,6% do giá nhiên liệu.

Giám đốc Ban châu Phi của IMF Zeine Zeidane cảnh báo tình trạng mất an ninh lương thực ở châu Phi cận Sahara có thể nặng thêm nếu các cú sốc mới tiếp tục đẩy giá lương thực lên. Giá ngũ cốc tăng mạnh trong sáu, bảy tháng qua do giá phân bón tăng sau xung đột Mỹ–Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz, cùng việc tàu chở ngũ cốc từ Ukraine và Nga bị tấn công ở Biển Đen; El Nino cũng có thể làm giảm sản lượng nông nghiệp. IMF dự báo lạm phát trung vị khu vực tăng từ 3,4% năm 2025 lên 4,3% năm 2026 và 5,0% năm 2027, trong khi tăng trưởng giữ ở mức 4,5% mỗi năm. Tổ chức đang hỗ trợ gần 20 quốc gia và thảo luận chương trình mới với khoảng 10 nước, gồm Senegal và Malawi, nhưng lãi suất vay cao, dự trữ thấp và viện trợ giảm khiến khu vực khó chịu thêm cú sốc. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ 10 năm đã tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bắt đầu, làm chi phí vay của châu Phi tăng.

Chỉ số Nikkei 225 mở cửa phiên 19/10 ở mức 404,78 điểm, giảm 2,1% so với mức đóng cửa trước đó là 413,41 điểm. Diễn biến này diễn ra khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã phát tín hiệu không thể chấp nhận lạm phát cơ bản trên 2%, khiến dư địa hỗ trợ thị trường bằng chính sách bị hạn chế. Các doanh nghiệp xuất khẩu nhạy với đồng yen, vốn là nhóm cổ phiếu Nhật được quỹ quốc tế nắm giữ nhiều, sẽ chịu tác động đầu tiên. Bài viết cho rằng diễn biến ở Tokyo có thể định hình tâm lý cho phiên giao dịch châu Á rộng hơn.

Tăng trưởng GDP quý III của Trung Quốc đạt 4,5% so với cùng kỳ, nhanh hơn mức 4,3% của quý II và vượt mức 4,4% mà các nhà kinh tế được Reuters khảo sát dự báo, nhờ nhu cầu nước ngoài mạnh đối với hàng công nghệ. Thặng dư thương mại hàng tháng đạt mức kỷ lục 133,5 tỷ USD. Tuy vậy, bán lẻ tháng Chín tăng 1,1%, đầu tư tài sản cố định thành thị giảm 7,2% trong chín tháng và đầu tư bất động sản giảm 20,6%, cho thấy nhu cầu nội địa vẫn yếu. Giá sản xuất tăng 5% trong tháng Chín, nhanh nhất hơn bốn năm, nhưng lạm phát tiêu dùng dưới 1% khiến doanh nghiệp khó tăng giá bán. Một nhà kinh tế dự báo tăng trưởng cả năm 4,7%, còn Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc được kỳ vọng giữ nguyên lãi suất cơ bản trong năm nay.

Trong bầu cử giữa kỳ, thịt đã trở thành điểm nóng: Đảng Cộng hòa cáo buộc một số ứng viên Dân chủ ủng hộ ăn chay hoặc chống chăn nuôi, còn Đảng Dân chủ tập trung vào giá thịt bò tăng dưới thời Trump. Tại Mississippi, ứng viên Dân chủ Scott Colom phát video trích lời Thượng nghị sĩ Cộng hòa Cindy Hyde-Smith rằng người tiêu dùng có “nhiều loại đạm để chọn”. Ở Colorado, ứng viên Manny Rutinel bị công kích vì hoạt động chống sản xuất thịt, nhưng ông công khai ăn bánh taco bò bít tết và được công đoàn công nhân đóng gói thịt ủng hộ. Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, thịt bò xay trung bình 6,79 USD/pound tháng trước, so với 5,55 USD vào tháng 1/2025, và việc Trump mở cửa nhập khẩu thịt bò, đặc biệt từ Argentina, đã làm nhà sản xuất Mỹ bất bình.

Bí thư Thành ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định tỉnh không thể tăng trưởng dưới 10%, nếu không sẽ bị cách chức cả bí thư và chủ tịch, nhưng cho rằng không nên yêu cầu mọi địa phương đều đạt 10%, vì Cao Bằng có địa hình núi chia cắt nên rất khó. Quảng Ninh tăng trưởng 11% trong quý I và 15% trong quý III, và cam kết quý IV vẫn đạt 15%. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết kinh tế cả nước tăng 9,01% trong 9 tháng và Chính phủ vẫn quyết tâm đạt tăng trưởng hai con số, dù đối mặt áp lực lạm phát và tâm lý né tránh trách nhiệm của một bộ phận cán bộ. Riêng Hà Nội tăng 8,85% trong 9 tháng, muốn đạt hai con số phải đạt 16,55% trong quý IV, điều mà Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng cho là rất khó khăn. CPI bình quân 9 tháng của Hà Nội tăng 4,91%, cao hơn mức 4,52% của cả nước.

Giá vàng trong nước đồng loạt giảm 500–800 nghìn đồng/lượng trong cập nhật trưa 19/10 tại SJC, PNJ, DOJI, Bảo Tín Minh Châu và Bảo Tín Mạnh Hải. Đầu giờ sáng, vàng miếng của SJC, PNJ, DOJI và Bảo Tín Mạnh Hải được niêm yết ở mức 140,6–143,6 triệu đồng/lượng, còn Bảo Tín Minh Châu ở mức 138,6–143,6 triệu đồng/lượng. Từ ngày 16/10, các giao dịch mua, bán vàng từ 5 triệu đồng trong ngày phải thanh toán không dùng tiền mặt theo Nghị định 390/2026/NĐ-CP. Trên thị trường quốc tế, giá vàng quanh 4.160–4.180 USD/ounce khi nhà đầu tư theo dõi dữ liệu kinh tế Mỹ và triển vọng lãi suất của Fed trước cuộc họp ngày 27–28/10. Thị trường vẫn nghiêng về kịch bản Fed giữ nguyên lãi suất, nhưng lạm phát dai dẳng khiến kỳ vọng tăng lãi suất vẫn ở mức cao.

Lạm phát tại Mỹ đạt 3,7% vào tháng 9, chủ yếu do chi phí năng lượng tăng mạnh, và bài viết nêu ba cổ phiếu tăng trưởng nhanh, lành mạnh về tài chính từ một bộ lọc cổ phiếu. Mảng Compute & Networking của NVIDIA, cung cấp GPU và phần mềm AI cho khách hàng đám mây và doanh nghiệp, mang về khoảng 275,4 tỷ USD, còn mảng Graphics đạt 27,6 tỷ USD; giá trị thị trường của công ty ước khoảng 5.170,6 tỷ USD. Bài cho rằng lợi thế cạnh tranh và biên lợi nhuận của NVIDIA có thể bị ảnh hưởng nếu xuất hiện nền tảng thay thế CUDA mở hơn hoặc rẻ hơn. Mảng Data Center của AMD, với chip EPYC và Instinct phục vụ đám mây quy mô lớn, nằm trong công ty có giá trị thị trường gần 863,2 tỷ USD, và AMD đã có cam kết về hệ thống AI Helios từ OpenAI, Meta và Anthropic. USA Rare Earth, nhà sản xuất giai đoạn đầu được định giá khoảng 4 tỷ USD, tập trung vào khoáng sản đất hiếm cho xe điện và năng lượng sạch, và nhận tài trợ từ DOE cho dự án tách đất hiếm quy mô thí điểm tại Mỹ.

Hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 tăng trước tuần báo cáo tài chính dày đặc, với hơn 70 công ty trong chỉ số công bố kết quả, trong đó có Tesla và Meta. Chỉ số S&P 500 giảm 1,1% hôm thứ Sáu, tuần tệ nhất kể từ tháng 6, còn chỉ số VIX tăng lên mức cao nhất trong bốn tháng khi cổ phiếu công nghệ lao dốc. Dầu Brent giảm 0,7% nhưng vẫn gần 110 USD một thùng, làm gia tăng lo ngại lạm phát và phức tạp hóa triển vọng lãi suất trước quyết định của Fed vào ngày 28/10. Nhà đầu tư đang theo dõi liệu chi tiêu lớn cho hạ tầng AI có mang lại lợi nhuận tương xứng hay không, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị tăng khi quan hệ Mỹ - Ukraine xấu đi. Giới phân tích mô tả đây là giai đoạn bất định cao, với châu Á chịu tác động mạnh vì rủi ro gắn với chip, lợi suất tăng và giá năng lượng.

Bài viết điểm qua ba cổ phiếu penny Úc tăng giá trong năm qua, trong bối cảnh lạm phát Mỹ tăng và biến động ở cổ phiếu công nghệ. Alkane Resources (vốn hóa A$2,4 tỷ) là nhà sản xuất vàng nhiều mỏ, có tiềm năng đồng từ dự án Boda, doanh thu khoảng A$935,8 triệu từ ba mỏ Tomingley, Bjorkdal và Costerfield. Ventia Services Group (vốn hóa A$4,7 tỷ) cung cấp dịch vụ hạ tầng dài hạn tại Úc và New Zealand, với hợp đồng tồn đọng kỷ lục A$20,6 tỷ (tăng 19,4%) và tỷ lệ gia hạn hợp đồng 95%. SRG Global (vốn hóa A$2,2 tỷ) có doanh thu khoảng A$1,15 tỷ từ dịch vụ bảo trì và công nghiệp, và cho biết khoảng 80% thu nhập mang tính định kỳ. Bài nêu rủi ro như độ phức tạp của Alkane, chi phí dự án Boda-Kaiser và áp lực bảng cân đối của Ventia, phần còn lại chủ yếu là lời mời xem phân tích chi tiết hơn.

Bộ trưởng Ngân khố Úc Jim Chalmers đã tới Bangkok dự các cuộc họp của IMF và Ngân hàng Thế giới cùng hội nghị bộ trưởng tài chính G20, trong bối cảnh chính trường trong nước đang xôn xao. Theo báo Nine, Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) ngày càng lo ngại hệ quả của chiến tranh Iran sẽ khiến lạm phát tiếp tục cao và đẩy lãi suất đi lên.

Tổng thống Donald Trump phát biểu tại các cuộc vận động ở Dalton (Georgia) hôm thứ Sáu và Highland Heights (Kentucky) hôm thứ Bảy, lặp lại nhiều câu nói quen thuộc về chuyện trang điểm, cách viết từ 'dumb' và các nhận xét mà tác giả cho là vô nghĩa. Thượng nghị sĩ Georgia Jon Ossoff gọi bài phát biểu là lảm nhảm kiểu già lẫn. Tác giả cho rằng Trump sẽ giúp đảng Cộng hòa hơn nếu lùi lại trong những tuần cuối, để các ứng viên tự định hướng cuộc đua. Bài viết chỉ trích việc Trump gọi lạm phát, tham nhũng và lo lắng kinh tế của cử tri là 'trò lừa bịp', trong khi người dân đang vất vả vì giá xăng và thực phẩm.

Theo Đại hội Công đoàn Anh (TUC), các hộ gia đình Anh trung bình đã chi thêm 13.961 bảng Anh cho hóa đơn kể từ 2021, tương đương thêm 2.792 bảng mỗi năm, trong bối cảnh lạm phát tăng cao và nhiều cuộc khủng hoảng như đại dịch, chiến tranh ở Ukraine và Iran. Tổng thư ký TUC Paul Nowak cho rằng người lao động gánh phần nặng nhất qua các cuộc khủng hoảng, và hóa đơn tăng mạnh đang làm giảm chi tiêu tiêu dùng, kìm hãm nền kinh tế. Một nghiên cứu của Resolution Foundation cho thấy các gia đình lao động thiệt thêm 2.900 bảng mỗi năm trong năm năm qua so với mức lạm phát khoảng 2% mỗi năm. Chuyên gia kinh tế trưởng James Smith kêu gọi hỗ trợ nhắm vào các gia đình nghèo nhất, bắt đầu từ hóa đơn năng lượng, vì ngân sách công hiện hạn chế hơn bao giờ hết.

Máy tính mới do Get the Facts Data Team xây dựng cho biết một khoản tiền sẽ mua được bao nhiêu gallon xăng tại trạm, dựa trên giá xăng thường trung bình hằng tháng toàn quốc của EIA. Giá xăng thường trung bình tháng 9 là 4,36 USD, và chỉ số giá xăng tăng 34,2% so với cùng kỳ năm trước. Theo BLS, riêng giá xăng tăng 9,1% trong tháng 9, chiếm hơn một nửa mức tăng chung của tháng, và lạm phát tháng 9 lên 3,7% so với cùng kỳ khi cuộc chiến đang diễn ra giữa Mỹ và Iran giữ giá dầu ở mức cao.

Bài báo cho rằng kinh tế, thị trường tài chính, chính trị và xã hội đang đồng thời đối mặt với biến động lớn, khi tăng trưởng toàn cầu chậm lại và nhiều nền kinh tế phát triển lớn chỉ tăng dưới 3%. Lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%: lạm phát khu vực đồng euro đạt 3,8% trong tháng trước, cao nhất trong ba năm, còn chỉ số giá tiêu dùng của Anh đạt 3,1% vào tháng 8. Nợ công của nhiều nền kinh tế tiên tiến đạt hoặc vượt 100% GDP, trong khi lợi suất trái phiếu ở mức cao trên toàn cầu, với trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm trên 5,3% và kỳ hạn 30 năm trên 5,6%, cao nhất kể từ năm 2002. Thị trường cổ phiếu cũng được cảnh báo về mức tập trung cao khi bảy công ty công nghệ chiếm hơn 30% vốn hóa của S&P 500, và tỷ số giá trên thu nhập đạt 26,6, so với mức 16 trong phần lớn một phần tư thế kỷ qua. Tác giả cũng nêu lo ngại về suy giảm chất lượng giáo dục, hạ tầng và sự gắn kết xã hội.

Mức điều chỉnh sinh hoạt phí (COLA) an sinh xã hội năm 2027 là 3,6%, được bài báo đánh giá khá cao so với lịch sử và là mức cao thứ năm trong 35 năm qua. Lợi ích trung bình hằng tháng của người nghỉ hưu vào tháng 8 khoảng 2.087,52 USD, tương đương khoảng 25.050 USD mỗi năm, nên mức tăng này thêm khoảng 901,80 USD mỗi năm. Mức tăng này diễn ra sau khi cuộc chiến với Iran đẩy giá dầu và lạm phát đi lên, khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất một lần và dự kiến tăng thêm trước cuối năm. Tổ chức Senior Citizens League cho biết lợi ích năm 2026 chỉ có giá trị khoảng 0,836 USD trên mỗi đô la so với năm 2016, tức giảm 13,7% sức mua trong một thập kỷ, và cho rằng nên dùng chỉ số CPI-E phản ánh chi phí của người cao tuổi. Bài báo kết luận rằng các mức điều chỉnh cao có thể chưa giải quyết hoàn toàn vấn đề chi trả của người nghỉ hưu.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói trên chương trình Meet The Press của NBC rằng giá năng lượng sẽ giảm sau khi xung đột với Iran kết thúc, nhưng không cho biết khi nào chiến sự sẽ dừng. Lạm phát tháng 9 lên 3,7%, chủ yếu do giá năng lượng và xăng tăng, trong khi giá lương thực đi ngang, giá thuốc kê đơn giảm mạnh và tiền thuê nhà trung bình toàn quốc thấp hơn 0,4% so với một năm trước theo Apartment List. Giá xăng trung bình toàn quốc khoảng 4,30 USD/gallon vào ngày 18/10, so với khoảng 2,98 USD khi chiến tranh Iran bắt đầu. Bessent bảo vệ quyết định miễn trừ trừng phạt Nga, nhấn mạnh các lệnh trừng phạt Rosneft và Lukoil, và gọi cáo buộc của Zelensky về việc Mỹ hạn chế quyền truy cập Starshield của Ukraine là 'liều lĩnh' và không đúng. Khi được hỏi Mỹ có coi Ukraine là đồng minh hay không, ông không xác nhận và cho rằng đó là việc của tổng thống hoặc ngoại trưởng.

Bộ trưởng Tài chính Nigeria Taiwo Oyedele cho biết tại Hội nghị thường niên IMF-Ngân hàng Thế giới 2026 ở Bangkok rằng chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 7% mỗi năm, cao hơn dự báo của IMF trong hai năm tới. Ông nêu cải cách thuế, được viết lại trong vòng hai năm, cùng các biện pháp giảm chi phí lương thực, năng lượng và logistics là chìa khóa để hạ lạm phát và lãi suất vay. Ông cho rằng nếu lạm phát xuống mức một chữ số thấp thì lãi suất có thể xuống mức một chữ số, trong khi lãi suất cho vay ưu đãi gần 30% đang gây khó khăn cho doanh nghiệp. Ông cũng cho biết thị trường ngoại hối cải thiện đã giúp triển vọng lạm phát tốt hơn, dù áp lực từ lương thực, năng lượng và logistics vẫn còn. Ông bảo vệ chiến dịch “Nigeria Rising” như cách truyền đạt những thay đổi mà chính phủ cho rằng quốc tế chưa hiểu đầy đủ.

Mức điều chỉnh chi phí sinh hoạt (COLA) của An sinh xã hội Mỹ năm 2027 là 3,6%, cao hơn nhiều so với dự kiến đầu năm 2026, và sẽ tăng thêm khoảng 901,80 USD mỗi năm cho mức trợ cấp trung bình khoảng 25.050 USD mỗi năm. Mức này dựa trên dữ liệu CPI-W từ tháng Bảy đến tháng Chín, và bài viết cho rằng lạm phát tăng cao là do cuộc chiến ở Iran đẩy giá dầu lên, khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất một lần và dự kiến thêm một đợt nữa trước cuối năm. Mức 3,6% là COLA cao thứ năm trong 35 năm, sau mức 5,9% năm 2021 và 8,7% năm 2022. Tuy vậy, tổ chức phi đảng phái Senior Citizens League cho biết trợ cấp năm 2026 chỉ có giá trị khoảng 0,836 USD so với năm 2016, tức mất 13,7% sức mua, một phần do công thức CPI-W. Bài viết kết luận rằng COLA cao đã giúp phần nào nhưng có thể không giải quyết được vấn đề chi phí sinh hoạt của người nghỉ hưu.

Theo dự báo của Deloitte Access Economics, lạm phát cốt lõi ở Úc sẽ ở trên mục tiêu 2,5% của Ngân hàng Dự trữ trong suốt bảy năm, đến cuối năm 2028 mới được kiểm soát. Thống đốc Michele Bullock ngày càng bị chất vấn về hiệu quả của công cụ lãi suất thô thiển này. Tại họp báo sau đợt tăng lãi suất tháng Chín, bà được hỏi liệu chính sách có đang tách rời khỏi các vấn đề cần giải quyết hay không, và đáp rằng lãi suất ảnh hưởng đến nhiều người hơn chỉ những người vay thế chấp.

Tại Topeka, giám đốc R&S Maintenance Zac Surritt nói với Thượng nghị sĩ Roger Marshall rằng thuế quan của Trump làm giảm nhu cầu toàn cầu, thu hẹp biên lợi nhuận và khiến công ty phải hoãn kế hoạch mở rộng. Marshall cho rằng trường hợp này có lẽ là ngoại lệ, vì phần lớn doanh nghiệp sản xuất ông trao đổi đang mở rộng, và thuế quan đang giúp ngành sản xuất Kansas tăng trưởng. Ứng viên Dân chủ Adam Hamilton phản bác rằng giới lãnh đạo doanh nghiệp cần sự ổn định, và chỉ trích 56 lần thay đổi thuế quan trong một năm qua, đồng thời kêu gọi Quốc hội lấy lại quyền kiểm soát thuế quan. Theo Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, thuế quan năm 2025 và 2026 làm lạm phát tăng thêm 2,9 điểm phần trăm trên giỏ 67 mặt hàng tiêu dùng; Tax Foundation ước tính chi phí trung bình là 820 USD mỗi hộ gia đình trong năm 2026.

Lãnh đạo Zac Surritt của R&S Maintenance, một doanh nghiệp gia công kim loại ở Kansas, cho biết thuế quan của Tổng thống Donald Trump làm giảm nhu cầu toàn cầu và biên lợi nhuận, đồng thời đẩy cao chi phí vận chuyển, khiến công ty phải hoãn kế hoạch mở rộng. Thượng nghị sĩ Roger Marshall, đang tranh cử với đối thủ đảng Dân chủ Adam Hamilton, cho rằng trường hợp này là ngoại lệ vì phần lớn nhà sản xuất khác đang mở rộng, và ông ủng hộ thuế quan để đưa việc làm trở về Mỹ. Hamilton chỉ trích tính bất ổn của chính sách, nêu 56 lần điều chỉnh thuế trong một năm qua, và cho rằng việc Trump xúc phạm Canada, nước nhập khẩu 4 tỷ USD hàng hóa từ Kansas mỗi năm, cùng nghi ngờ về chất lượng của Bombardier, hãng có 1.500 nhân viên tại Sedgwick County, là gây hại. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York báo cáo thuế quan năm 2025 và 2026 làm lạm phát tăng thêm 2,9 điểm phần trăm trên rổ 67 mặt hàng tiêu dùng, còn Tax Foundation ước tính chi phí trung bình 820 USD mỗi hộ gia đình trong năm 2026.

Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez cho biết hơn 2.000 người đã bị bắt trong các cuộc biểu tình bạo lực diễn ra khắp nước Pháp hôm thứ Bảy. Khoảng 550.000 người đã tham gia các cuộc tuần hành chống lạm phát, nhưng nhiều nơi xảy ra đụng độ với cảnh sát, phóng hỏa, cướp phá hàng chục cửa hàng và tấn công các tòa nhà công. Hơn 600 cảnh sát, hiến binh và lính cứu hỏa bị thương, còn hàng trăm doanh nghiệp bị thiệt hại đáng kể. Ông Nunez nhấn mạnh biểu tình là quyền cơ bản, nhưng gây rối bằng bạo lực có tổ chức thì không. Các cuộc biểu tình diễn ra sau nhiều tuần biểu tình của sinh viên.

Tại Hội nghị thường niên IMF và Nhóm Ngân hàng Thế giới ở Bangkok, Triển vọng Kinh tế Thế giới mới nhất của IMF ghi nhận tăng trưởng toàn cầu 3,1% và lạm phát toàn cầu tăng vọt lên 4,7%. Làn sóng AI đang hỗ trợ các nền kinh tế xuất khẩu công nghệ, nhưng các khu vực đang phát triển và dễ tổn thương vì biến đổi khí hậu lại chịu cú sốc kép từ chi phí năng lượng tăng và thiên tai; hơn 60% các nước thu nhập thấp đang ở hoặc gần tình trạng căng thẳng nợ. Các đại biểu đề xuất chiến lược hai phần: củng cố tài khóa để trả nợ và bảo vệ mạng lưới an sinh xã hội, đồng thời đầu tư mạnh vào kết nối số để tham gia đà phục hồi công nghệ. Ông Wayne Henry, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Viện Kế hoạch Jamaica, nhấn mạnh nhiều nền kinh tế đang phát triển cần thu hẹp khoảng cách về kết nối số để hưởng lợi từ tiến bộ công nghệ.

Bộ Tài chính Mỹ dẫn phát biểu của Bộ trưởng Scott Bessent, cho rằng đợt tăng giá hiện nay là cú sốc năng lượng liên quan đến xung đột Iran và giá sẽ giảm sau khi xung đột kết thúc. Cục Thống kê Lao động cho biết giá tiêu dùng tháng 9 tăng 0,6% so với tháng trước và 3,7% trong 12 tháng, trong đó năng lượng tăng 20,4% và xăng tăng 34,2% so với một năm trước, còn giá thực phẩm giảm 0,1% trong tháng. Lạm phát lõi tăng 2,6% so với cùng kỳ, cao hơn mức 2,4% của tháng 8, và tiền thuê nhà tăng 2,8%, nên bài viết cho rằng số liệu không ủng hộ nhận định lạm phát lõi hay tiền thuê nhà đang giảm. Dầu Brent chốt phiên ngày 16/10 ở mức 109,86 USD/thùng, còn chi phí vận chuyển một chuyến tàu dầu Mỹ–Nhật dự kiến tương đương 40,50 USD/thùng; giá hàng nông sản quý III tăng 13%, và IFAD cảnh báo gián đoạn vận chuyển phân bón và nhiên liệu có thể đẩy giá thực phẩm lên cao hơn.

Thị trường định giá khoảng 70% khả năng Ngân hàng Dự trữ New Zealand tăng lãi suất điều hành OCR (hiện 2,75%) vào ngày 28 tháng Mười, và 100% khả năng tăng trước tháng Mười Hai. ANZ cho rằng nếu CPI quý 3 gần với dự báo 3,7% thì việc tăng lãi suất tháng Mười vẫn nằm trên bàn, do đồng NZD yếu và giá dầu cao hơn từ tháng Chín; ngân hàng dự báo lạm phát hàng hóa giao dịch quốc tế ở mức 4,2% và phi giao dịch ở mức 3,5%. Westpac cho rằng ngân hàng trung ương sẽ bỏ qua mức giảm nhẹ của lạm phát tổng thể, vì giá nhiên liệu tăng trở lại cuối quý và lạm phát quý cuối năm có thể cao hơn mức 4,1% của quý trước. BNZ tin ngân hàng sẽ tiếp tục tăng lãi suất, bao gồm cả cuộc họp sắp tới, do lo ngại về giá nhiên liệu và đồng NZD yếu.

Cơ quan An sinh Xã hội Mỹ (SSA) thông báo mức điều chỉnh sinh hoạt phí (COLA) 3,6% cho lương hưu năm 2027, áp dụng từ tháng Một cho 72 triệu người nhận và từ ngày 31 tháng Mười Hai với người nhận SSI. Mức điều chỉnh dựa trên lạm phát CPI từ quý III năm 2025 đến quý III năm 2026, và lương hưu trung bình tăng khoảng 75 USD mỗi tháng. Thuế đóng góp giữ ở mức 6,2% thu nhập, còn ngưỡng thu nhập chịu thuế tăng từ 184.500 USD lên 192.300 USD. Quỹ đang thiếu hụt khi chi trả vượt thu thuế; nếu Quốc hội không hành động, quyền lợi sẽ tự động giảm từ năm 2032. Các ứng viên Thượng viện trong các cuộc đua quan trọng năm nay vẫn tương đối im lặng về vấn đề này.

PGIM India Mutual Fund dự kiến MPC sẽ bắt đầu tăng lãi suất từ tháng Mười, tổng mức tăng 50-75 điểm cơ sở đến cuối FY2027, và lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm sẽ dao động 6,95%-7,25% trong thời gian tới. Trong tuần, lợi suất trái phiếu 10 năm đóng ở mức 7,06%, tăng 2 điểm cơ sở; kỳ hạn 5 năm tăng 15 điểm cơ sở khi RBI thực hiện OMO 50.000 crore rupee. Giá dầu Brent có lúc vượt 109 USD/thùng trước khi lùi về 103,87 USD, và RBI tiếp tục can thiệp thị trường ngoại hối khi dòng vốn rút khỏi cả nợ lẫn cổ phiếu. Thâm hụt thương mại thu hẹp còn 27 tỷ USD trong tháng Tám từ 32 tỷ USD tháng Bảy, trong khi thâm hụt tài khoản vãng lai dự kiến khoảng 1% trong FY2027 tùy thuộc giá dầu. Lạm phát CPI được dự báo đạt 5,50% tháng tới, và rủi ro giá tăng lan rộng khi giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng.

Cổ phiếu công nghệ Mỹ giảm mạnh tuần qua: Nasdaq 100 mất 5,5%, S&P 500 giảm 2% và chỉ số bán dẫn Philadelphia rớt 11,4%. CEO Broadcom Hock Tan so sánh đầu tư AI đầu cơ với đánh bạc, trong khi bài báo lo ngại chi tiêu lớn và nợ tăng, như CoreWeave có khoảng 50 tỷ USD nợ. Lạm phát Mỹ tháng Chín đạt 3,7% và giá dầu Brent chạm 112 USD/thùng khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có ít dư địa điều hành hơn. Dù vậy, 70% cổ phiếu S&P 500 vẫn tăng trong tuần khi dòng tiền chuyển sang năng lượng, tiện ích và tiêu dùng thiết yếu. Quỹ cổ phiếu công nghệ toàn cầu rút 4,75 tỷ USD, quỹ thị trường mới nổi thu hút 717 triệu USD, còn PSEi tăng 2,1% lên 5.782,70 điểm.

Tại một hội thảo quốc gia do Forum for Social Studies (FSS) phối hợp với Center for International Private Enterprise (CIPE) tổ chức, các chuyên gia cảnh báo cải cách kinh tế Ethiopia đang bước vào giai đoạn quan trọng nhất nhưng khoảng cách giữa chính sách và triển khai có thể làm xói mòn niềm tin công chúng và trì hoãn lợi ích của nền kinh tế thị trường. Nhà kinh tế Berhanu Denu thuộc Đại học Addis Ababa hoan nghênh việc mở cửa kinh tế nhưng cảnh báo cải cách có thể khiến lạm phát tăng và sức mua của hộ gia đình giảm. Ông kêu gọi hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm gặp khó khăn tạm thời, chính sách dễ dự đoán, lộ trình cải cách hợp lý và theo dõi tiến độ bằng các chỉ số đo lường được. Người tham dự cũng nêu các rào cản như khả năng tiếp cận ngoại tệ, hạn chế về tài chính và môi trường đầu tư yếu.

Tuần qua, liên bang khám xét nhà Hạ nghị sĩ Ilhan Omar trong một cuộc điều tra liên quan đến gian lận nhập cư, và Đảng Dân chủ lên án đây là lạm dụng quyền lực của Trump. Ukraine tuyên bố không còn ủng hộ thỏa thuận ngừng tấn công mục tiêu năng lượng mà Trump công bố, sau khi Nga tiếp tục tấn công, đồng thời SpaceX hạn chế dịch vụ Starlink tại nước này. Phát ngôn viên mới của Nhà Trắng, Katie Zacharia, bị cho nghỉ sau năm ngày vì tự nhận là luật sư dù chưa đỗ kỳ thi luật sư, còn Đại sứ tại Hy Lạp Kimberly Guilfoyle bị yêu cầu từ chức. Lạm phát tháng 9 tăng 0,6% so với tháng 8 và 3,7% so với cùng kỳ năm trước, khi lương đã không theo kịp giá trong ba tháng liên tiếp. Các tin khác gồm vụ xạ thủ 16 tuổi giết bốn người, trong đó có ba trẻ em, tại một trường tiểu học ở Bend, Oregon, và Giáo hoàng Leo XIV được chẩn đoán ung thư phổi sau ca phẫu thuật.