Tin về an ninh lương thực

Lạm phát lương thực toàn cầu được dự báo tăng tốc trong những tháng tới và kéo dài đến năm 2027, do gián đoạn vận tải liên quan chiến tranh và hạn hán El Nino làm siết nguồn cung ngũ cốc. Giá gạo ở Indonesia đã lên mức cao kỷ lục, giá bánh mì ở Ai Cập tăng một phần tư, còn giá đường ở Ấn Độ chạm đỉnh mọi thời đại. Theo Ngân hàng Thế giới, giá lương thực trong quý kết thúc vào tháng Chín tăng nhanh hơn lạm phát chung ở 22% trong số 150 quốc gia được phân tích, so với 14% của quý trước. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, cao nhất kể từ tháng Mười một năm 2022. Áp lực giá có thể làm gia tăng bất ổn xã hội và khiến các nước xuất khẩu chủ chốt áp đặt lệnh cấm xuất khẩu.

Ông Máximo Torero, kinh tế trưởng FAO, cảnh báo lạm phát lương thực có thể tăng vào cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027 do gián đoạn vận chuyển, chi phí nông nghiệp đắt đỏ và El Niño. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, tăng 1,5% so với tháng trước và 5,8% so với một năm trước, nhưng vẫn thấp hơn 15,1% so với đỉnh tháng Ba năm 2022. Tại Mỹ, giá tạp hóa giảm 0,1% trong tháng Chín, trong khi lạm phát chung tăng 0,6% và đạt 3,7% so với cùng kỳ. FAO dự báo sản lượng ngũ cốc 2026 đạt 2,979 tỷ tấn, thấp hơn 2,1% so với kỷ lục năm trước. Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ cho biết xác suất El Niño mạnh đến rất mạnh kéo dài đến tháng Ba năm 2027 là trên 83%.

Ông Maximo Torero, kinh tế trưởng FAO, cảnh báo lạm phát lương thực toàn cầu sắp tăng nhanh trong những tháng tới và kéo dài sang năm 2027 do gián đoạn vận chuyển liên quan chiến sự và hạn hán do El Niño. Giá gạo ở Indonesia lên mức kỷ lục, giá bánh mì ở Ai Cập tăng một phần tư và giá đường ở Ấn Độ chạm đỉnh sau đợt gió mùa yếu nhất hơn một thập kỷ. Theo Ngân hàng Thế giới, trong quý vừa qua giá lương thực tăng nhanh hơn lạm phát chung ở 22% trong số 150 quốc gia được phân tích, tăng từ 14% quý trước. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, cao nhất kể từ tháng Mười Một năm 2022, và người nghèo nhất là nhóm chịu tác động nặng nhất.

Lạm phát lương thực toàn cầu dự kiến tăng nhanh trong những tháng tới và kéo dài sang năm 2027, do gián đoạn vận tải liên quan chiến tranh và hạn hán do El Niño thu hẹp nguồn cung ngũ cốc. Chỉ số giá lương thực FAO trung bình 136 điểm trong tháng Chín, cao nhất kể từ tháng Mười Một năm 2022. Theo Ngân hàng Thế giới, trong quý III giá lương thực tăng nhanh hơn lạm phát chung ở 22% trong số 150 quốc gia được khảo sát, so với 14% quý trước. Giá lúa mì tăng hơn 30% trong năm 2026 và cước vận tải tăng khoảng 50%, còn các nhà nhập khẩu quay lại thị trường có thể tạo làn sóng cầu mới. Giá cao làm tăng nguy cơ bất ổn xã hội, và các nước xuất khẩu có thể áp đặt lệnh cấm xuất khẩu, khiến tình trạng thiếu hụt trầm trọng hơn.

Lạm phát lương thực toàn cầu có thể tăng tốc trong những tháng tới và kéo dài đến tận năm 2027, do hai cú sốc nguồn cung. Gián đoạn vận chuyển đường biển liên quan đến chiến tranh làm chậm giao hàng, còn hạn hán do El Niño gây thiệt hại cho mùa vụ và thu hẹp nguồn cung ngũ cốc. Những người tiêu dùng dễ bị tổn thương chịu áp lực lớn hơn vì lương thực chiếm phần lớn thu nhập của họ. Các dấu hiệu đầu tiên đã xuất hiện: giá gạo ở Indonesia lên mức kỷ lục do mưa đến muộn, giá bánh mì ở Ai Cập tăng 25%, còn giá đường ở Ấn Độ cao nhất từ trước đến nay sau đợt gió mùa yếu nhất trong hơn mười năm. Bài báo cho rằng các trường hợp này có chung một vấn đề: hệ thống lương thực thiết yếu rất nhạy cảm với cú sốc khí hậu và áp lực chuỗi cung ứng.

Quan chức IMF Zeine Zeidane cảnh báo các nền kinh tế châu Phi cận Sahara có thể chịu tình trạng mất an ninh lương thực trầm trọng hơn nếu các cú sốc mới tiếp tục đẩy giá lương thực tăng. Ông cho rằng giá ngũ cốc đã tăng đáng kể trong sáu, bảy tháng qua do giá phân bón tăng sau xung đột Mỹ-Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz, trong khi các chuyến hàng ngũ cốc từ Ukraine và Nga bị tấn công ở Biển Đen và hiện tượng El Nino cũng là những rủi ro. Theo cập nhật Triển vọng Kinh tế Khu vực của IMF, lạm phát trung vị khu vực dự báo tăng từ 3,4% năm 2025 lên 4,3% năm 2026 và 5,0% năm 2027, còn tăng trưởng dự báo đạt 4,5% cho cả hai năm 2026 và 2027. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bắt đầu, làm tăng chi phí vay của các nước châu Phi. Ông cũng cho rằng châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, đang đóng vai trò ngày càng lớn trong thương mại và tài chính với châu Phi.

Quan chức IMF Zeine Zeidane cảnh báo tình trạng mất an ninh lương thực ở châu Phi cận Sahara có thể nặng thêm nếu các cú sốc mới tiếp tục đẩy giá lương thực lên cao. Giá phân bón tăng mạnh trong năm nay do xung đột Mỹ–Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz, còn các vụ tấn công tàu chở ngũ cốc ở Biển Đen cùng hiện tượng El Nino có thể làm giảm sản lượng nông nghiệp. IMF dự báo lạm phát trung vị của khu vực tăng từ 3,4% năm 2025 lên 4,3% năm 2026 và 5,0% năm 2027, trong khi tăng trưởng dự kiến đạt 4,5% trong cả hai năm 2026 và 2027. Báo cáo cập nhật của IMF nhận định gánh nặng lãi suất cao, dự trữ thấp và viện trợ giảm khiến khu vực khó hấp thụ thêm cú sốc, còn lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bắt đầu. IMF hiện hỗ trợ gần 20 quốc gia và đang thảo luận với khoảng 10 nước về các chương trình mới.

Giám đốc Ban châu Phi của IMF Zeine Zeidane cảnh báo tình trạng mất an ninh lương thực ở châu Phi cận Sahara có thể xấu đi nếu các cú sốc mới tiếp tục đẩy giá lương thực lên, khi giá ngũ cốc đã tăng mạnh trong sáu đến bảy tháng qua do giá phân bón. Xung đột Mỹ-Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz làm giá phân bón tăng cao trong năm nay, còn việc tấn công các chuyến hàng ngũ cốc ở Biển Đen và hiện tượng El Nino cũng là rủi ro. Dự báo của IMF cho thấy lạm phát trung vị khu vực sẽ tăng từ 3,4% năm 2025 lên 4,3% năm 2026 và 5,0% năm 2027, trong khi tăng trưởng đạt 4,5% mỗi năm 2026 và 2027. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ khi xung đột bắt đầu, làm chi phí vi��� vay của các nước châu Phi cao hơn. Ông Zeidane cũng cho biết Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của hầu hết các nước châu Phi.

Nigeria chi 1,19 tỷ USD nhập khẩu lương thực trong nửa đầu năm 2026, tăng 121,52 triệu USD hay 11,41% so với cùng kỳ năm 2025, theo phân tích Bản tin thống kê hàng quý của Ngân hàng Trung ương Nigeria (CBN). Chi tiêu ngoại tệ cho nhập khẩu lương thực tăng ở hầu hết các tháng, riêng quý II tăng 26,38% lên 650 triệu USD, bù đắp mức giảm 2,57% của quý I. Các nguồn trong ngành cho rằng tình trạng mất an ninh khiến nông dân bỏ ruộng và việc ít áp dụng công nghệ nông nghiệp hiện đại là những rào cản chính đối với sản lượng nội địa. Emir Kano Muhammadu Sanusi II cảnh báo rằng chính sách mở cửa nhập khẩu, trong đó có gạo Thái Lan, đã làm suy yếu các nhà máy xay gạo trong nước và khiến ngân hàng gặp nợ xấu, đồng thời kêu gọi hỗ trợ hộ nghèo mà không gây hại cho nông dân trong nước.

Bài viết lấy đảo Marajó của Brazil, nơi có khoảng nửa triệu con trâu và 440.000 dân, làm ví dụ cho thấy trâu có thể phát triển tốt ở nơi vật nuôi thông thường gặp khó. Ngày 8/10 tại Nairobi, Tổng thống William Ruto đề xuất Kenya có thể vắt sữa trâu để giải quyết tình trạng thiếu sữa do hạn hán, đồng cỏ suy giảm và chi phí thức ăn cao, bắt đầu từ quy mô nhỏ và bổ sung cho đàn bò sữa quốc gia thay vì thay thế. Tác giả cho rằng phản ứng trên mạng đã nhầm lẫn với trâu rừng Cape, trong khi trâu nước đã được thuần hóa và vắt sữa hàng nghìn năm. Ông nêu Kenya đã xếp trâu nước là vật nuôi lấy thịt theo Đạo luật Kiểm soát Thịt vào tháng 1 năm ngoái và từng ký thỏa thuận thương mại với Brazil năm 2018. Ông cũng dẫn số liệu Ấn Độ sản xuất 247,87 triệu tấn sữa năm 2024-25, trong đó trâu đóng góp khoảng 43%, và cho rằng đề xuất nên được đánh giá dựa trên kinh tế, sinh học và năng suất.