Tác giả so sánh Liên Xô với Iran sau khi đọc cuốn sách 'On the Edge of Empire: From Brezhnev to Putin' của nhà báo Salam Musafir. Theo ông, hai hệ thống độc tài, dù khác về ý thức hệ, đều dựng lên bức tường cô lập trí tuệ và có chung điểm yếu: khoảng cách giữa lời tuyên truyền và đời sống thực tế, sự trì trệ kinh tế và chi phí cho tham vọng đối ngoại. Ông cho rằng bất bình của người dân Iran, đặc biệt thế hệ trẻ đòi công bằng về thu nhập, việc làm và tự do cá nhân, không thể chỉ quy cho thế lực nước ngoài, và lấy trường hợp Mahsa Amini năm 2022 làm ví dụ. Tác giả cũng nói phe đối lập Iran đa dạng và chia rẽ, nhưng các bất bình kinh tế được lặp đi lặp lại đáng được xem xét. Ông nhấn mạnh lịch sử không lặp lại, song các hệ thống chính trị có thể khác về ý thức hệ mà vẫn chung nguồn gốc suy yếu.
Tóm tắt do AI của Upside viết từ bài gốc. Đọc bài gốc để có đầy đủ thông tin.
Tiêu đề gốc: Something in Tehran Resembles What Once Unfolded in Moscow
Đọc bài gốc trên english.aawsat.com ↗
Từ khoá
Bấm vào từ khoá để xem các tin khác cùng chủ đề.
Mã liên quan và hướng tác động
XAU/USD
• Trung tínhMức liên quan: thấp
| Thị trường | Vàng |
|---|---|
| Đóng cửa phiên 23/10/2026 | 3.995,78 |
| Thay đổi trong phiên | -0,72% |
Hướng tác động do AI chấm từ tiêu đề tin, có thể sai. Đây không phải khuyến nghị đầu tư.
Tin liên quan
- Vào tay Iran là tàu sân bay Mỹ “nín thở”: Là thứ gì mà Giám đốc CIA phải tức tốc sang Moscow đàm phán bí mật?
Theo truyền thông phương Tây, Nhà Trắng đang đàm phán bí mật với Moscow, đề xuất các giải pháp như nới lỏng trừng phạt để đổi lấy việc Nga không chuyển giao công nghệ cho Iran. Trọng tâm là dự án bí mật Nga - Iran mang mã hiệu “C403L” (Financial Times gọi là “C430L”), trong đó Nga được cho là hỗ trợ kỹ thuật từ năm 2023 để Iran chế tạo tên lửa hành trình siêu thanh tương tự P-800 “Oniks”. Với tốc độ Mach 2,5–3,0 và bay ở độ cao cực thấp, loại tên lửa này có thể gây thách thức lớn cho các cụm tàu sân bay Mỹ ở Vịnh Oman và Vịnh Ba Tư. Tình báo quân sự Mỹ đánh giá các đợt không kích khó triệt hạ hoàn toàn khả năng sản xuất, trừ trường hợp Nga chưa chuyển giao trọn bộ tài liệu kỹ thuật, trong khi Iran đã lắp ráp và thử nghiệm thành công hệ thống động lực. Financial Times cũng đưa tin Tehran đề nghị Moskva chuyển giao công nghệ UAV “Geran” phiên bản 4 và 5, nhưng cả hai bên chưa xác nhận chính thức.
- Iran vạch lằn ranh đỏ hạt nhân khi ngoại giao Nga và Pakistan đối mặt nguy cơ chiến tranh tái diễn – NIAC
Theo NIAC, Iran cứng rắn hơn trong lập trường đàm phán khi Nga và Pakistan đẩy mạnh ngoại giao nhằm ngăn một đợt tấn công mới của Mỹ và Israel. Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir được thông báo rằng Iran sẽ không chuyển bất kỳ lượng uranium đã làm giàu nào ra nước ngoài và chưa nối lại đàm phán trước khi Washington khôi phục lòng tin. Ông Mohsen Rezaei nói điều này thu hẹp các lựa chọn, dù chưa loại trừ việc pha loãng vật liệu dưới sự giám sát của IAEA ngay tại Iran. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov khẳng định Moscow không từ bỏ hợp tác với Tehran, nhưng quan hệ đối tác chiến lược không có nghĩa vụ phòng thủ chung. Tổng thống Trump công khai ủng hộ Thủ tướng Netanyahu trước cuộc bầu cử Israel ngày 27/10 và cảnh báo Iran có thể đối mặt thêm các đợt tấn công.
- Tổng thống Nga Putin đồng ý nối lại đàm phán ba bên với Ukraine và Mỹ
Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết sẵn sàng nối lại đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ vào giữa tháng 11, tập trung vào các thỏa thuận an ninh sau xung đột. Phát biểu diễn ra sau cuộc hội đàm kéo dài ba giờ tại St. Petersburg với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, người đã trình bày các đề xuất hòa bình mới và gợi ý lập nhóm kỹ thuật để giải quyết những vấn đề còn tồn đọng. Tuy nhiên, Điện Kremlin nói các đề xuất mới được Ukraine và các nước châu Âu ủng hộ chưa đáp ứng kỳ vọng của Moscow. Hai nước cũng đạt thỏa thuận cung ứng dầu diesel, với lô hàng đầu tiên 40.000 tấn; ông Putin đề nghị Nga làm trung gian trong xung đột Mỹ - Iran và nêu ý tưởng cuộc gặp ba bên với ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dù chưa có thỏa thuận nào được công bố. Các cuộc tiếp xúc diễn ra khi căng thẳng giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Zelensky gia tăng, và triển vọng đạt thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng.
- Azerbaijan đăng cai hội nghị hiếm có quy tụ lãnh đạo Trung Đông và châu Á, gồm cả các bên đối địch lẫn các bên xích lại gần nhau
Các lãnh đạo Trung Đông và châu Á, trong đó có một số nước đang xung đột với nhau, đã tụ họp tại Baku trong Hội nghị thượng đỉnh CICA lần thứ 7, diễn đàn tập trung vào biện pháp xây dựng niềm tin, giải quyết xung đột, kết nối giao thông và chuyển đổi số. Tham dự có Tổng thống Israel Isaac Herzog, Tiểu vương Qatar, Bộ trưởng Ngoại giao UAE, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, phái đoàn Palestine cùng lãnh đạo nhiều nước châu Á. Không khí căng thẳng khi phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Kuwait và Pakistan rời khỏi hội trường trong bài phát biểu của ông Herzog, trong khi Qatar, UAE và Bahrain ở lại. Tổng thống Kazakhstan Tokayev đề xuất chiến lược kết nối giao thông CICA; Azerbaijan và Kazakhstan đã khánh thành tuyến cáp quang xuyên Caspi nối châu Á với châu Âu qua Biển Đen, còn Tổng thống Uzbekistan Mirziyoyev kêu gọi xây dựng “hạ tầng niềm tin” dựa trên các dự án giao thông và năng lượng.
- Kinh tế toàn cầu tiếp tục tăng trưởng bất chấp chiến tranh Iran | Peak Oil News and Message Boards
Theo BOFIT, kinh tế toàn cầu vẫn tăng trưởng vượt kỳ vọng dự báo bất chấp chiến tranh Iran và gián đoạn nguồn cung năng lượng, nhờ các nước tìm tuyến cung dầu thay thế và khai thác dự trữ dầu quốc gia. Đầu tư vào AI, đặc biệt ở Mỹ và các nền kinh tế xuất khẩu chip ở Đông Á như Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc, cũng hỗ trợ tăng trưởng. IMF tuần này nâng nhẹ dự báo tăng trưởng toàn cầu lên 3,1%, còn IMF, OECD và ADB đều kỳ vọng Trung Quốc tăng khoảng 4,5% năm nay. Dự báo cho Nga bị hạ xuống, BOFIT dự báo khoảng 1% năm nay và nửa phần trăm năm sau. Rủi ro chủ yếu nghiêng về chiều xấu, đặc biệt nếu khủng hoảng Trung Đông làm cạn dự trữ năng lượng hoặc nhu cầu điện toán AI suy giảm.
- Sản lượng dầu của Mỹ bắt đầu tăng để đáp ứng giá cao hơn
Cuộc chiến với Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông, khiến giá bán lẻ tại Mỹ tăng mạnh: xăng trung bình khoảng 4,36 USD/gallon (tăng 41% so với một năm trước) và dầu diesel khoảng 6,28 USD/gallon (tăng 71%), theo AAA. Tổng thống Trump cho biết Nga sẽ nới lỏng lệnh cấm xuất khẩu diesel, bán 800.000 tấn (khoảng 6 triệu thùng) trong tháng 10 và 11, cùng thêm 1 triệu tấn (khoảng 7,5 triệu thùng) ngay sau đó. Dự trữ dầu chiến lược của Mỹ (SPR) đã xuất khoảng 132 triệu thùng từ tháng 3 với tốc độ trung bình 630.000 thùng/ngày, trong kế hoạch tổng 172 triệu thùng dưới dạng hoán đổi và sẽ được hoàn trả kèm lãi. Theo Wood Mackenzie, sản lượng dầu ở các bang Lower 48 trong tháng này khoảng 11,35 triệu thùng/ngày, chỉ tăng 60.000 thùng/ngày so với mức 11,29 triệu thùng/ngày hồi tháng 2. Nhà phân tích cho biết sản lượng thường phản ứng sau 9–12 tháng kể từ khi giá thay đổi, nên những đợt tăng đầu tiên mới bắt đầu xuất hiện.
Thị trường liên quan
Tin mới nhất
- Ba cường quốc sắp gặp thượng đỉnh, Ukraine lo số phận bị định đoạt sau lưng
Tổng thống Zelensky cho rằng Trung Quốc có ảnh hưởng với Nga và nên dùng ảnh hưởng đó để chấm dứt xung đột, đồng thời nói cuộc gặp ba bên Mỹ, Trung Quốc, Nga không được dẫn đến việc chia cắt Ukraine. Cuộc gặp được đề xuất bên lề APEC tại Thâm Quyến vào ngày 18-19/11, nhưng chưa có thông tin chi tiết. Theo ông Zelensky, hai đặc phái viên Mỹ Witkoff và Kushner đã đồng ý tổ chức đàm phán ba bên ở cấp chuyên viên trong nửa đầu tháng 11, có thể tại Abu Dhabi. Mátxcơva cho biết về nguyên tắc đồng ý nối lại đàm phán sau ngày 10/11, trong khi Kiev vẫn không nhượng vùng lãnh thổ đang kiểm soát và Nga yêu cầu Ukraine từ bỏ Donbas. Ông Zelensky cũng sẵn sàng chấp nhận đóng băng các tuyến tiền tuyến, với điều kiện có bảo đảm an ninh từ Washington và châu Âu.
- Pháp huy động 70.000 cảnh sát trước nguy cơ bạo loạn diện rộng
Chính phủ Pháp huy động khoảng 70.000 cảnh sát trên toàn quốc ngày 24/10, tăng khoảng 10.000 người so với cuối tuần trước, để ứng phó các cuộc biểu tình dự kiến tại nhiều thành phố lớn. Lực lượng gồm cảnh sát tinh nhuệ, cảnh sát cưỡi ngựa, trực thăng, máy bay không người lái, xe bọc thép và xe phun vòi rồng. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez cảnh báo một số nhóm đang kêu gọi tấn công tòa nhà công cộng qua mạng xã hội. Phong trào bắt nguồn từ các cuộc biểu tình của học sinh, sau đó thu hút người bất bình về chi phí sinh hoạt; hơn 500.000 người tham gia ngày 17/10 và khoảng 2.700 người bị bắt kể từ đó. Paris gia hạn lệnh giới nghiêm ban đêm đến 26/10, Lyon cấm tụ tập ở khu trung tâm, nhưng UNEF và phong trào Áo vàng vẫn kêu gọi xuống đường.
- Niềm tin tiêu dùng Mỹ tiến sát mức thấp kỷ lục do lo ngại chi phí sinh hoạt tăng từ giá nhiên liệu
Niềm tin tiêu dùng Mỹ giảm nhẹ xuống 48,0 điểm trong tháng Mười, gần mức thấp kỷ lục, khi giá cả tăng liên quan đến xung đột Trung Đông đè nặng lên đánh giá của hộ gia đình về nền kinh tế, theo khảo sát của Đại học Michigan. Niềm tin của nhóm cử tri độc lập giảm mạnh từ 47,7 xuống 42,4 điểm, chỉ cao hơn một chút so với mức đáy 40,6 ghi nhận hồi tháng Năm, trong khi điểm số của đảng viên Dân chủ và Cộng hòa lại cải thiện. Kỳ vọng lạm phát trong 12 tháng tới tăng lên 4,7%, còn kỳ vọng trong năm năm tới tăng lên 3,5%. Giám đốc khảo sát Joanne Hsu cảnh báo kỳ vọng lạm phát duy trì ở mức cao có thể gây khó khăn cho nỗ lực đưa lạm phát về mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang, cơ quan dự kiến họp tuần tới và được cho là sẽ giữ lãi suất ở mức 3,75%-4,00%.
- CBN chấp thuận JPMorgan thành lập ngân hàng merchant tại Nigeria
Ngân hàng Trung ương Nigeria (CBN) đã cấp chấp thuận nguyên tắc cho JPMorgan thành lập JPMorgan Merchant Bank Nigeria Limited, nhưng ngân hàng này phải đáp ứng thêm yêu cầu pháp lý và có giấy phép hoạt động cuối cùng mới được kinh doanh. Giám đốc Truyền thông và Quan hệ Nhà đầu tư của CBN, ông Michael Akuka, cho biết đây mới chỉ là giai đoạn đầu, còn cần đăng ký với Ủy ban Đăng ký Doanh nghiệp và hoàn tất các thủ tục vận hành. CBN cũng chấp thuận ông Adedapo Adedayo Olagunju làm giám đốc điều hành, cùng một số thành viên hội đồng quản trị. Thống đốc Olayemi Cardoso cho biết mục tiêu là xây dựng hệ thống tài chính ổn định, cạnh tranh và kết nối quốc tế, sau khi hoàn tất đợt tái vốn hóa ngành ngân hàng.
- Peso Mexico tăng 0,3% hôm thứ Sáu nhưng giảm 0,8% trong tuần
Peso Mexico phục hồi so với USD trong phiên thứ Sáu nhưng vẫn kết tuần yếu hơn. Tỷ giá tham chiếu của Ngân hàng Trung ương Mexico là 18,6601 peso/USD ngày 23/10, so với 18,5045 ngày 16/10; mức tăng 0,84% của tỷ giá này tương ứng với mức giảm 0,83% giá trị peso theo USD. Tỷ giá giảm từ 18,7134 ngày 22/10 xuống ngày 23/10, tương đương mức tăng khoảng 0,3% của peso trong ngày. Cơ quan thống kê INEGI cho biết Chỉ số Hoạt động Kinh tế Toàn cầu tăng 0,6% so với tháng 7 và 3,5% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 8, theo số liệu điều chỉnh mùa vụ. Chỉ số niềm tin người tiêu dùng cuối cùng tháng 10 của Đại học Michigan ở mức 48,0, so với 48,1 tháng 9.
- Phó Thống đốc Ngân hàng Italy Scotti kêu gọi đầu tư theo từng giai đoạn vào tài chính số
Phó Thống đốc Ngân hàng Italy Chiara Scotti kêu gọi các ngân hàng xây dựng hệ thống tài chính số linh hoạt và thử nghiệm theo từng giai đoạn, vì nhu cầu và thiết kế thị trường trong tương lai còn chưa rõ. Bà cảnh báo khách hàng có thể tiếp cận dịch vụ tài chính qua giao diện do nền tảng khác kiểm soát, khiến ngân hàng ít hiện diện hơn. Mô hình của Boston Consulting Group ước tính một ngân hàng khu vực kết hợp lưu ký tài sản số với các dịch vụ khác có thể tăng thêm 80 đến 100 triệu USD lợi nhuận, nhưng đây là số ước tính chứ không phải lợi nhuận đã ghi nhận. Theo ECB, tài sản được token hóa trên blockchain công khai đạt 38 tỷ euro vào tháng 2/2026, tăng từ 7,4 tỷ euro đầu năm 2024. Eurosystem đã ra mắt Pontes từ ngày 21/9 để thanh toán giao dịch bán buôn tài sản token hóa bằng tiền của ngân hàng trung ương.
Nhận bản tin trên Telegram, Zalo
Tham gia kênh Upside trên Telegram hoặc nhóm Zalo để nhận bản tin chứng khoán Việt Nam và vàng lúc 8:00, 19:00 các ngày giao dịch và tổng kết tuần sáng thứ Bảy.