Tin về trừng phạt

Đêm 17/10, Ukraine phát động một trong những đợt tấn công UAV lớn nhất năm nhằm vào Nga, bất chấp yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngừng đánh hạ tầng năng lượng Nga. Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã bắn hạ 1.015 UAV trong đêm 17/10 và rạng sáng 18/10; cảng dầu St. Petersburg, một trung tâm hậu cần của Ozon và trung tâm dữ liệu VKontakte nằm trong số mục tiêu bị tấn công. Ông Trump chỉ trích ông Zelensky không muốn chấm dứt chiến tranh, còn ông Zelensky cho rằng việc Mỹ đứng về phía Nga sẽ là “sai lầm lịch sử” và cho biết Mỹ từng ngừng chia sẻ tình báo trong ba ngày. Ông Trump cũng đã dỡ lệnh trừng phạt đối với nhập khẩu dầu diesel từ Nga, trong khi ông Zelensky nói Nga đã tấn công lĩnh vực năng lượng Ukraine 76 lần kể từ khi lệnh ngừng bắn năng lượng được công bố.

Chứng khoán châu Á biến động trái chiều hôm thứ Hai khi cổ phiếu công nghệ tiếp tục dao động. Kospi của Hàn Quốc tăng 1,8% lên 5.768,01 điểm nhưng vẫn giảm hơn 17% so với đỉnh tháng Sáu trên mốc 9.000 điểm. Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 0,6%, còn Shanghai Composite của Trung Quốc tăng 0,4% sau khi kinh tế nước này tăng trưởng 4,5% trong quý vừa qua. Chỉ số chứng khoán Indonesia từng giảm hơn 5% sau khi MSCI cảnh báo có thể hạ bậc nước này khỏi nhóm thị trường mới nổi. Giá dầu giảm hơn 2% sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump miễn các lệnh trừng phạt rộng đối với Nga, bao gồm cả năng lượng, có thể khiến Nga xuất khẩu thêm năng lượng. Dầu Brent giảm 2,5% xuống 107,16 USD mỗi thùng.

Chứng khoán châu Á giao dịch trái chiều hôm thứ Hai khi cổ phiếu công nghệ tiếp tục biến động, trong khi hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng nhẹ. Giá dầu giảm hơn 1% sau khi Tổng thống Trump quyết định miễn trừ các lệnh trừng phạt rộng đối với Nga, bao gồm cả năng lượng; Brent giảm 1,8% xuống 107,86 USD mỗi thùng. Kospi Hàn Quốc tăng 1,1% lên 5.729,58 điểm nhưng vẫn giảm hơn 18% trong một tháng qua, còn Nikkei 225 Nhật Bản giảm 0,8% xuống 64.799,03 điểm. Chỉ số chuẩn Indonesia lao dốc thêm 5% xuống mức thấp nhất từ 2020, sau khi giảm hơn 11% hôm thứ Sáu trước cảnh báo của MSCI về khả năng hạ hạng thị trường. Cổ phiếu công nghệ bị bán tháo gần đây do lo ngại về sự bền vững của làn sóng AI; hôm thứ Sáu, S&P 500 giảm 1,1% và Nasdaq giảm 2,1%.

Chứng khoán châu Á trái chiều hôm thứ Hai khi biến động cổ phiếu công nghệ tiếp diễn, trong khi chứng khoán Mỹ tương lai nhích lên trước một tuần báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp. Kospi Hàn Quốc tăng 1,1% lên 5.729,58 điểm nhưng vẫn giảm hơn 18% trong tháng qua và thấp xa mức 9.000 điểm đã vượt qua vào đỉnh hồi tháng Sáu; Nikkei Nhật giảm 0,8%, còn chỉ số Indonesia lao dốc 5%, xuống thấp nhất từ năm 2020 sau cảnh báo của MSCI về việc hạ hạng thị trường. Giá dầu giảm hơn 1% sau khi Tổng thống Trump quyết định tạm dừng các lệnh trừng phạt Nga trên diện rộng, với Brent giảm 1,8% xuống 107,86 USD/thùng. Phố Wall hôm thứ Sáu đã giảm, với S&P 500 mất 1,1% và Nasdaq giảm 2,1%. Giá dầu vẫn cao hơn so với trước cuộc chiến Iran, và rủi ro nguồn cung từ Trung Đông tiếp tục đẩy giá lên.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bảo vệ việc miễn trừ một số lệnh trừng phạt đối với Nga và cho rằng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky không có thiện chí chấm dứt chiến tranh. Ông Trump đã tạm hoãn đạo luật trừng phạt mới nhằm vào Nga và miễn trừ tạm thời lệnh trừng phạt dầu diesel của Nga, cho phép lượng lớn dầu Nga tràn ra thị trường toàn cầu trước cuộc bầu cử ngày 3/11. Ông cáo buộc ông Zelensky nhắm vào các nhà máy lọc dầu diesel của Nga, gây tổn hại thị trường diesel toàn cầu, trong bối cảnh các cuộc thăm dò cho thấy đảng Cộng hòa có nguy cơ thua nặng vì giá nhiên liệu tăng. Ông Zelensky nói cảm thấy bị ông Trump phản bội sau khi Ukraine tập kích kho dầu ở St. Petersburg rạng sáng 18/10, bất chấp yêu cầu của ông Trump. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho rằng ông Zelensky không có mong muốn đạt thỏa thuận hòa bình.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về nguồn cung dầu diesel mới từ Nga nhằm hạ giá nhiên liệu trong nước, nhưng giá gần như không giảm và thỏa thuận vấp phải phản ứng gay gắt từ cả hai đảng. Thỏa thuận được công bố ngày 9 tháng 10 cùng với việc Trump miễn trừ cho Nga khỏi một đợt trừng phạt mới theo đạo luật vừa được Quốc hội thông qua và ông ký ban hành. Đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev cho biết hai nước sẽ sớm công bố thỏa thuận về hạ tầng trung tâm dữ liệu, trong bối cảnh trung tâm dữ liệu đang gây phản đối ở các vùng ngoại ô và nông thôn, trở thành vấn đề chính trị trước bầu cử giữa kỳ 2026 mà đảng Cộng hòa có nguy cơ mất quyền kiểm soát Quốc hội. Theo cuộc phỏng vấn với Time, 71% người Mỹ phản đối xây dựng trung tâm dữ liệu và 57% cho rằng AI sẽ gây hại nhiều hơn lợi ích. Trump vẫn ủng hộ trung tâm dữ liệu và cho rằng chúng sẽ giúp giảm thuế cho người dân.

Chứng khoán châu Á giảm ngày 19/10 do lo ngại về nhu cầu vốn khổng lồ của AI trước một tuần nhiều báo cáo tài chính, còn euro suy yếu sau bạo loạn ở Pháp. Giá dầu giảm sau việc Tổng thống Trump miễn một số lệnh trừng phạt với Nga, dù sau đó ông nói chưa có quyết định cuối cùng; Brent giảm 1,6% xuống 108,06 USD/thùng, còn Iran báo cáo thêm một tàu chở dầu trúng thủy lôi ở eo biển Hormuz. Ngành công nghệ kéo châu Á đi xuống, với Nikkei giảm 2,0% và Hàn Quốc giảm 1,6%, sau khi chỉ số bán dẫn PHLX mất 11,4% tuần trước, chuỗi giảm dài nhất kể từ 2008. Goldman Sachs ước tính năm hyperscaler AI sẽ tăng chi tiêu vốn lên khoảng 1,2 nghìn tỷ USD năm sau, còn chuyên gia My Bui của AMP cảnh báo lợi suất trái phiếu tăng làm chi phí vay vốn cao hơn. Vàng tăng 0,4% lên 4.181 USD/ounce khi lợi suất giảm.

Theo Wall Street Journal, dẫn lời một cựu sĩ quan tình báo Nga, Putin được cho là đề xuất hội nghị thượng đỉnh với Trump và Tập Cận Bình để chấm dứt chiến tranh Ukraine. Cuộc gặp chưa được xác nhận và nếu diễn ra sẽ không có sự tham gia của Zelenskyy. Thông tin xuất hiện khi các đồng minh châu Âu và một số đảng viên Cộng hòa lo ngại trước việc Mỹ tạm nới lỏng trừng phạt xuất khẩu dầu diesel của Nga, và Zelenskyy cho rằng quyết định đảo ngược các biện pháp này là sai. “Ngừng bắn năng lượng” Trump công bố ngày 11/10 không ngăn được Moscow tấn công hạ tầng Ukraine, còn Ukraine tạm dừng ba ngày rồi nối lại tấn công. Kyiv cũng cáo buộc Washington hạn chế Starshield, phiên bản quân sự của Starlink, khiến các thiết bị bay tốc độ cao mất kết nối; Trump phủ nhận Nhà Trắng ra lệnh, còn Elon Musk nói Starshield thuộc quyền kiểm soát của chính phủ Mỹ.

Thủ tướng Hungary Peter Magyar kỳ vọng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tiếp tục gia hạn miễn trừ cho Budapest khỏi lệnh trừng phạt năng lượng Nga, sau khi Mỹ nới lỏng hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Nga để hạ giá nhiên liệu. Thỏa thuận này bị EU chỉ trích, trong đó Thủ tướng Ý Giorgia Meloni gọi đó là canh bạc ‘rất rủi ro’, nhưng Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev lại ủng hộ. Moscow cho biết sẽ cung cấp 300.000 tấn diesel ngay và thêm 500.000 tấn vào tháng tới. Hungary, nơi khoảng 90% dầu thô năm 2025 đến từ Nga theo S&P Global, hiện được miễn trừ đến tháng 11, và ông Magyar cho rằng không gia hạn thêm ít nhất một năm là phi lý. Ukraine không hoan nghênh thỏa thuận, và Tổng thống Zelensky gọi đó là ‘yếu kém’.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói trên chương trình Meet The Press của NBC rằng giá năng lượng sẽ giảm sau khi xung đột với Iran kết thúc, nhưng không cho biết khi nào chiến sự sẽ dừng. Lạm phát tháng 9 lên 3,7%, chủ yếu do giá năng lượng và xăng tăng, trong khi giá lương thực đi ngang, giá thuốc kê đơn giảm mạnh và tiền thuê nhà trung bình toàn quốc thấp hơn 0,4% so với một năm trước theo Apartment List. Giá xăng trung bình toàn quốc khoảng 4,30 USD/gallon vào ngày 18/10, so với khoảng 2,98 USD khi chiến tranh Iran bắt đầu. Bessent bảo vệ quyết định miễn trừ trừng phạt Nga, nhấn mạnh các lệnh trừng phạt Rosneft và Lukoil, và gọi cáo buộc của Zelensky về việc Mỹ hạn chế quyền truy cập Starshield của Ukraine là 'liều lĩnh' và không đúng. Khi được hỏi Mỹ có coi Ukraine là đồng minh hay không, ông không xác nhận và cho rằng đó là việc của tổng thống hoặc ngoại trưởng.

Tỷ phú Richard Branson, người sáng lập Virgin Group, trong bài đăng LinkedIn ngày 18 tháng 10 đã chỉ trích chính sách của Tổng thống Trump đối với Nga, cho rằng việc nới lỏng trừng phạt năng lượng và hạn chế hỗ trợ kỹ thuật cho Kyiv đe dọa an ninh phương Tây. Ông phản đối thỏa thuận cung cấp dầu diesel thương mại với Nga, vì khoản thu này bơm tiền vào ngân sách Nga khi chiến sự đang diễn ra, cùng các hạn chế đối với lực lượng Ukraine như chậm cảnh báo tên lửa và giới hạn mạng Starlink/Starshield. Branson kêu gọi châu Âu hỗ trợ quân sự và tài chính cho Ukraine, kể cả sử dụng tài sản Nga bị đóng băng và chuyển giao tên lửa Taurus của Đức. Bối cảnh là EU đang yêu cầu Ủy ban châu Âu soạn đề xuất lấp khoảng thiếu hụt 70 tỷ euro cho Ukraine năm 2027, có thể dùng lợi nhuận từ khoảng 210 tỷ euro tài sản Nga bị phong tỏa.

Iran khẳng định đề xuất mở lại eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày vẫn còn hiệu lực, theo Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araqchi, dù Washington chưa đáp ứng đủ bảy điều kiện Tehran đưa ra. Iran yêu cầu dỡ bỏ phong tỏa cảng và lệnh trừng phạt xuất khẩu dầu, đồng thời chấm dứt xung đột ở mọi mặt trận trong khu vực; nếu Mỹ chấp nhận, eo biển có thể mở lại trong sáu ngày và đàm phán sẽ tiếp tục vào ngày hôm sau. Điểm bất đồng chính là việc Mỹ muốn giải quyết chương trình hạt nhân của Iran ngay từ đầu, và Phó Tổng thống JD Vance yêu cầu Iran cắt giảm đáng kể năng lực làm giàu uranium. Trong khi đó, Hải quân Vệ binh Cách mạng Iran cho biết hai tàu chở dầu bốc cháy sau khi trúng thủy lôi khi đi qua eo biển, nhưng chưa có xác nhận độc lập; các quan chức hàng hải cũng cho biết một tàu container và một tàu chở hàng khô đã chìm gần đó sau khi bị bắn trúng.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Tổng thống Donald Trump sẽ dành tối đa 60 ngày để đánh giá tác động kinh tế của các biện pháp trừng phạt và thuế quan đối với Nga, trong bối cảnh xung đột ở Ukraine và chiến sự với Iran làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và đẩy giá nhiên liệu lên cao. Ngày 16/10, ông Trump đã ký sắc lệnh tạm đình chỉ các biện pháp quan trọng theo Đạo luật Graham, nhưng ngày 17/10 nói rằng quyết định cuối cùng vẫn chưa được đưa ra, và sắc lệnh không nêu thời hạn miễn trừ. Các biện pháp này bao gồm thuế quan với hàng hóa Nga và trừng phạt các nước mua dầu khí Nga, đồng thời áp thuế lên hàng hóa từ những nước nhập khẩu năng lượng của Nga, trong đó có Ấn Độ. Ông Trump cũng cho biết Nga sẽ cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho Mỹ, còn Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo động thái này có thể khuyến khích ông Putin và kéo dài chiến tranh.

Trump đã miễn trừ hoặc tạm hoãn nhiều lệnh trừng phạt Nga chỉ hai ngày trước khi chúng có hiệu lực, làm sâu sắc thêm bất đồng với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Các lệnh trừng phạt do Quốc hội thông qua và Trump ký thành luật vào tháng 9; sắc lệnh tối thứ Sáu của ông nói việc đình chỉ một số lệnh là vì 'lợi ích quốc gia' Mỹ, khiến các nhà lập pháp Mỹ phản đối. Quan hệ với Kyiv xấu đi sau thỏa thuận gây tranh cãi để Mỹ nhập dầu diesel Nga, và Ukraine cáo buộc chính quyền Trump rút hỗ trợ quân sự then chốt. Luật này cho phép Trump áp thuế tới 100% với hàng nhập từ năm nước mua dầu, khí đốt Nga nhiều nhất, gồm Trung Quốc và Ấn Độ, và nhắm vào Putin, các ngân hàng Nga cùng đội tàu 'shadow fleet', nhưng nhiều điều khoản nay đã được miễn trừ. Hạ nghị sĩ Dân chủ Don Beyer của bang Virginia và những người khác cho rằng đây là sự nhượng bộ trước Moscow, phản bội Ukraine.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho rằng Nga đã đẩy mạnh có hệ thống các đợt tấn công nhắm vào lưới điện Ukraine, với 76 cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố “ngừng bắn năng lượng” cách đây một tuần. Trong bảy ngày qua, Nga đã dùng gần 2.700 máy bay không người lái tấn công, 1.700 bom liên hợp có dẫn đường và 66 tên lửa, phần lớn là tên lửa đạn đạo tốc độ cao nhắm vào các tiện ích đô thị. Ông Sybiha cảnh báo việc nới lỏng trừng phạt hay đưa ra ưu đãi kinh tế cho Moscow sẽ chỉ giúp Điện Kremlin có thêm nguồn tài chính cho chiến dịch quân sự trước mùa đông, và kêu gọi đối tác tăng áp lực. Phát biểu này được đưa ra giữa tranh cãi về việc Mỹ miễn chế tài ngày 16 tháng 10 và thỏa thuận dầu diesel với Nga ngày 9 tháng 10.