CNBC hỏi các chuyên gia về xã hội học, triết học, lịch sử và các lĩnh vực khác xem ai được tiếp cận 'nợ tốt', tức khoản vay giúp tích lũy tài sản, và kết luận khả năng vay với chi phí hợp lý chưa bao giờ công bằng. Nhà xã hội học Frederick Wherry của Princeton mô tả 'hiệu ứng Matthew', theo đó người giàu dễ có nợ tốt hơn, còn tầng lớp trung lưu chịu thiệt nhiều nhất vì phần lớn tự xoay xở. Triết gia Graham Hubbs cho rằng nợ tốt gắn với hạnh phúc, nhưng ngày càng khó đạt khi chi phí nhà ở và học phí tăng nhanh hơn thu nhập. Sử gia Louis Hyman cho biết quan điểm về nợ đã chuyển từ tiêu cực sang tích cực từ những năm 1920, khi trả góp mở rộng, và ông mô tả việc tiếp cận tín dụng là hệ thống hai tầng.
Tóm tắt do AI của Upside viết từ bài gốc. Đọc bài gốc để có đầy đủ thông tin.
Tiêu đề gốc: Who gets to have 'good debt'? A sociologist, theologian, philosopher and other experts weigh in
Tin liên quan
- Smartphone giảm 20% lượng xuất xưởng cho thấy ai thắng khi bộ nhớ đắt đỏ
Theo ước tính sơ bộ của Counterpoint Research, lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu quý 3 năm 2026 giảm 20% so với cùng kỳ, mức thấp nhất cho quý 3 kể từ năm 2012, do giá DRAM và NAND tăng mạnh làm đẩy chi phí linh kiện và giá bán lẻ tăng 20% trong năm nay. Trước đó, IDC đã dự báo năm 2026 sẽ giảm 12,9% khi nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu AI hút bớt nguồn cung bộ nhớ. Samsung giữ vị trí đầu với 23% thị phần, Apple đạt 22% (lần đầu vượt 20% trong quý 3), còn Xiaomi giảm hơn 30%. Dữ liệu sơ bộ của IDC cho thấy thị trường Trung Quốc giảm 15,4%. Nhà sản xuất điện thoại và nhà cung cấp chip chịu thiệt hại, trong khi các hãng bộ nhớ báo kết quả kỷ lục, như doanh thu quý 4 tài khóa của Micron đạt 54,23 tỷ USD và doanh thu Sandisk tăng 372%.
- Vay học phí từng được coi là “nợ tốt”. Với nhiều người vay, khoản đầu tư này không mang lại lợi nhuận
Nợ vay học phí từng được coi là khoản vay tốt, nhưng học phí tăng mạnh, thay đổi trong hệ thống cho vay liên bang và thị trường việc làm bất ổn đang khiến nhiều người đặt câu hỏi. Hơn 42 triệu người Mỹ hiện mang nợ giáo dục liên bang với tổng dư nợ trên 1,7 nghìn tỷ USD, so với khoảng 516 tỷ USD và 28 triệu người vay cách đây 20 năm. Học phí và các khoản phí trung bình hằng năm tại trường tư bốn năm đã tăng từ 14.550 USD (đã điều chỉnh lạm phát) năm 1971-72 lên 45.000 USD năm 2025-2026, còn số người nợ trên 100.000 USD tăng từ 2,4 triệu lên 3,8 triệu trong 10 năm qua. Gói OBBBA cũng đã bỏ một số phương án trả nợ và làm giảm mạng lưới an toàn cho người vay, trong khi AI gây xáo trộn tuyển dụng ở vị trí đầu vào.
- Cô ấy đã biến học phí đại học thành 'nợ tốt' cho chính mình. Liệu có làm được điều tương tự cho con gái không?
Stephanie Thomas, chuyên viên kế hoạch tài chính ở Raleigh, đã vay khoảng 20.000 USD khi học đại học hơn 25 năm trước và coi đó là 'nợ tốt' vì bà trả dần được. Với các con gái, bà và chồng tiết kiệm qua tài khoản 529 và để con út học lớp đại học ngay khi còn trung học (dual enrollment), trong khi lượng đăng ký hình thức này tăng 9,6% theo báo cáo mùa xuân 2026. Học phí và phí tăng 74% ở trường tư và 101% ở trường công bốn năm từ 1995 đến 2025 sau điều chỉnh lạm phát, khiến gần một nửa gia đình đi vay để trả học phí và tổng nợ sinh viên đạt 1,85 nghìn tỷ USD. Triển vọng việc làm đầu sự nghiệp cũng bấp bênh hơn khi số tin tuyển dụng vị trí entry-level tại Mỹ giảm 35% kể từ tháng 1/2023, khiến nhiều gia đình đặt câu hỏi về giá trị của bằng đại học.
- Vấn đề của 'nợ tốt': vì sao người vay nên suy nghĩ lại về cách gọi này
Bryanna Hambrick mua một căn nhà ba phòng ngủ ở Columbus, Ohio năm 2022 với hy vọng tích lũy tài sản, nhưng khoản trả hàng tháng lên gần 1.200 USD, cao hơn dự kiến khoảng 200 USD sau khi thuế bất động sản được đánh giá lại và lãi suất thế chấp cao hơn. Chi phí đóng hồ sơ và sửa chữa bất ngờ khiến cô phải sống theo lương hàng tháng. Các chuyên gia cho rằng nhãn 'nợ tốt' dành cho thế chấp hay vay học phí có thể đánh giá thấp rủi ro; cựu Chủ tịch FDIC Sheila Bair cho rằng nên luôn coi nợ là gánh nặng và tự hỏi liệu khoản vay có thực sự cải thiện tình hình tài chính không. Người vay nên tự tính khoản trả phù hợp, dự định ở lại ít nhất năm năm và xem vay nợ như một quyết định kinh doanh với kỳ vọng thực tế, theo nhà tâm lý tài chính Brad Klontz. Bài cũng nhắc đến khoảng 3,8 triệu vụ tịch thu nhà từ 2007 đến 2010, theo phân tích của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Chicago.
- Cổ phiếu AMD, NVDA và các cổ phiếu chip khác tiếp tục giảm mạnh vì lo ngại nợ AI, Saxo cho rằng áp lực tài chính có thể tác động đến chuỗi cung ứng
Cổ phiếu chip và chip nhớ tiếp tục giảm trong bối cảnh lo ngại về nợ và chi phí vốn tăng đối với đầu tư hạ tầng AI. Nvidia giảm hơn 2%, AMD giảm 4%, còn Micron và SanDisk lần lượt giảm khoảng 4% và 6%. Trong báo cáo, Saxo Bank cho rằng chưa có đủ bằng chứng về khủng hoảng tín dụng AI mang tính hệ thống, nhưng áp lực tài chính có thể lan sang nhà cung cấp chip nếu doanh nghiệp buộc phải thu hẹp đầu tư. Lợi suất một số trái phiếu của CoreWeave đã tiến gần 15%, cho thấy nhà đầu tư ngày càng ít sẵn sàng tài trợ tăng trưởng hạ tầng AI bằng mọi giá. Dù vậy, TSMC báo doanh thu quý 3 tăng 51% lên NT$1,49 nghìn tỷ, vượt dự báo, và dự báo doanh thu quý 4 có thể tăng tới 61%.
Thị trường liên quan
Tin mới nhất
- Ả Rập Xê Út hoãn hội nghị thu hút đầu tư lớn đến năm 2027 khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn leo thang tấn công vương quốc
Ả Rập Xê Út đã hoãn hội nghị đầu tư thường niên lớn đến năm 2027 khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đẩy mạnh các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào vương quốc trong những tuần gần đây. Hội nghị Future Investment Initiative vốn dự kiến diễn ra tại Riyadh từ ngày 26 đến 29 tháng 10. Quyết định này được đưa ra sau vụ Houthi tấn công Sân bay Quốc tế King Khalid ở Riyadh ngày 10 tháng 10, khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và hơn 300 người bị thương. Ban tổ chức cho biết sẽ sớm công bố thời gian mới cho sự kiện.
- Nga bắn vũ khí lạ ở Kiev, sóng xung kích lan rộng - TT Putin xuất hiện với hình ảnh hiếm, loạt nước xôn xao
Đêm 18/10, Nga phối hợp tập kích nhiều mục tiêu ở Ukraine bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV Geran, trọng tâm là Kiev. Theo TST, khoảng 10 tên lửa Iskander-M, S-400 hoặc KN-23 có thể được dùng trong đợt đầu; một ga metro trên mặt đất ở tả ngạn Kiev bị hư hại, gián đoạn giao thông, và video ghi lại các luồng chớp xanh khiến giới quan sát nghi ngờ một loại vũ khí mới. Ở tây Ukraine, một trạm biến áp 330 kV gần Kovel có thể là mục tiêu. Cùng lúc, ông Putin, hiếm khi xuất hiện trong quân phục, đến sở chỉ huy và nhấn mạnh việc thiết lập “vùng an ninh” dọc biên giới; blogger Yuri Podolyaka cho rằng Moscow không còn xem các khu vực này là quân bài đàm phán. Phóng viên Alexander Kots cho biết phần Donetsk còn do Ukraine kiểm soát chỉ hơn 2.700 km².
- Đợt bán tháo cổ phiếu bán dẫn: 5 cổ phiếu nên mua khi giá giảm
Bài viết cho rằng cổ phiếu bán dẫn giảm vì nhà đầu tư nghi ngờ khả năng duy trì đầu tư hạ tầng AI, dù các công ty điện toán đám mây vẫn ghi nhận nhu cầu chip AI rất lớn. Năm cổ phiếu được nêu gồm Nvidia (P/E dự phóng trên 13,5 cho tài khóa 2028), Broadcom (chip AI tùy chỉnh, doanh thu mảng này dự kiến tăng gấp bốn lên 230 tỷ USD trong hai năm tới; P/E dự phóng 11 lần), AMD (hưởng lợi từ suy luận và AI tác tử), Cerebras Systems (rủi ro cao; công ty cho rằng hệ thống của mình suy luận nhanh gấp 30 lần GPU) và TSMC (P/E dự phóng 18 lần theo ước tính 2027).
- Bitmine của Tom Lee bổ sung 30 triệu USD Ethereum khi đợt mua sắp hoàn tất
Bitmine mua thêm 12.535 ETH (khoảng 30 triệu USD), nâng tổng nắm giữ lên 6.041.481 ETH, tương đương 4,9% nguồn cung và đạt 99% mục tiêu 5%. Chủ tịch Tom Lee cho rằng tiền mã hóa giảm do tâm lý né rủi ro, từ lo ngại về đầu tư AI, căng thẳng Mỹ-Iran, bầu cử giữa kỳ và lợi suất trái phiếu tăng, và gọi đợt giảm là cơ hội hấp dẫn về mặt lịch sử. Tổng tài sản của công ty đạt 15,1 tỷ USD tính đến ngày 18/10, gồm 215 BTC, 582 triệu USD tiền mặt và chứng khoán, cùng các khoản đầu tư khác. Khoảng 84% ETH (5.067.309 ETH) đang được staking qua nền tảng MAVAN, dự kiến doanh thu thường niên khoảng 309 triệu USD. Khoản nắm giữ hiện đang lỗ trên sổ sách do mua phần lớn ở giá cao hơn.
- Quan điểm: Con số quan trọng nhất trong báo cáo lợi nhuận của TSMC là 68%
Tác giả cho rằng con số đáng chú ý nhất trong báo cáo quý 3 của TSMC là 68%, tỷ trọng doanh thu từ điện toán hiệu năng cao (HPC), tăng 22% so với quý trước. Doanh thu quý 3 đạt 46,72 tỷ USD, tăng 41,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận ròng tăng 68,7% và biên lợi nhuận gộp đạt 66,4%. Các tiến trình sản xuất từ 7 nm trở xuống chiếm 79% doanh thu wafer, trong đó 3 nm chiếm 33% và 2 nm chiếm 8%. TSMC dự kiến doanh thu quý 4 từ 52,3 đến 54,3 tỷ USD và tăng trưởng khoảng 44% trong cả năm theo USD. Theo tác giả, nhu cầu chip AI cao cấp vẫn tiếp tục, giúp TSMC duy trì lợi nhuận.
- Vì sao báo cáo quý 3 của Meta có thể khó diễn giải
Meta sẽ công bố kết quả kinh doanh quý 3 sau giờ đóng cửa thứ Tư, và Brian Sozzi của Yahoo Finance cho rằng báo cáo này khó diễn giải. Nhiều tin tích cực gần đây về sản phẩm AI của Meta, gồm các mô hình mới và AI agent, có thể không thể hiện rõ trong kết quả tài chính nhưng sẽ được nhắc đến nhiều trong buổi họp với nhà đầu tư. Điểm khó là nếu Meta tăng dự báo chi tiêu vốn (capex), thị trường có thể xem đó là nguồn lực cho các sản phẩm AI, hoặc lo ngại công ty chi quá tay cho sản phẩm chưa có trong kết quả tài chính. Sozzi cho rằng thị trường có thể sẽ tin tưởng Meta nếu mức tăng capex không gây sốc quá lớn.
Nhận bản tin trên Telegram, Zalo
Tham gia kênh Upside trên Telegram hoặc nhóm Zalo để nhận bản tin chứng khoán Việt Nam và vàng lúc 8:00, 19:00 các ngày giao dịch và tổng kết tuần sáng thứ Bảy.